{"id":5569,"date":"2026-07-21T15:44:20","date_gmt":"2026-07-21T12:14:20","guid":{"rendered":"https:\/\/azco.az\/?p=5569"},"modified":"2026-07-21T15:54:20","modified_gmt":"2026-07-21T12:24:20","slug":"5569","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/azco.az\/az\/5569\/","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycan (Bak\u0131) \u00f6lk\u0259sind\u0259 in\u015faat layih\u0259l\u0259rind\u0259 r\u0259q\u0259msal x\u0259rit\u0259l\u0259m\u0259"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u015e\u0259kil 1 \u00fc\u00e7\u00fcn alt yaz\u0131:<\/strong> Layih\u0259nin ilkin m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259 sah\u0259nin hava n\u0259zar\u0259ti v\u0259 3D topoqrafik skan edilm\u0259si; m\u00fch\u0259ndislik \u00fczr\u0259 b\u00f6y\u00fck q\u0259rarlar\u0131n \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil edir.<\/p>\n<p>Layih\u0259 yerd\u0259n ba\u015flam\u0131rsa, datadan ba\u015flay\u0131r<\/p>\n<p>\u0130n\u015faat layih\u0259l\u0259rind\u0259 bir \u00e7ox m\u0259s\u0259l\u0259 ilk torpaq i\u015fl\u0259ri g\u00f6r\u00fclm\u0259mi\u015fd\u0259n v\u0259 ya ilk armatur meydan\u00e7aya g\u0259tirilm\u0259mi\u015fd\u0259n \u0259vv\u0259l art\u0131q h\u0259ll olunmu\u015f olur. Keyfiyy\u0259t, s\u00fcr\u0259t, x\u0259rc, yenid\u0259n i\u015fin miqdar\u0131, sifari\u015f\u00e7i il\u0259 podrat\u00e7\u0131 aras\u0131nda yaranacaq m\u00fcbahis\u0259l\u0259rin ehtimal\u0131 v\u0259 h\u0259tta son istifad\u0259\u00e7inin m\u0259mnunlu\u011fu b\u00f6y\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcd\u0259 i\u015fin \u0259vv\u0259lind\u0259 torpa\u011f\u0131 v\u0259 m\u00f6vcud reall\u0131\u011f\u0131 n\u0259 q\u0259d\u0259r d\u00fczg\u00fcn tan\u0131ma\u011f\u0131m\u0131zdan as\u0131l\u0131d\u0131r. M\u0259hz bu n\u00f6qt\u0259d\u0259 x\u0259rit\u0259l\u0259m\u0259 s\u0131rf texniki v\u0259 k\u0259nar bir f\u0259aliyy\u0259t olmaqdan \u00e7\u0131x\u0131r v\u0259 layih\u0259d\u0259 q\u0259rarverm\u0259nin \u0259sas dayaqlar\u0131ndan birin\u0259 \u00e7evrilir.<\/p>\n<p>Son ill\u0259rd\u0259 Qafqaz regionunda \u015f\u0259h\u0259rsalma v\u0259 in\u015faat inki\u015faf\u0131n\u0131n s\u00fcr\u0259ti, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 yeni tikinti il\u0259 yana\u015f\u0131 \u015f\u0259h\u0259rin yenid\u0259n canland\u0131r\u0131lmas\u0131, infrastrukturun geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 ekoloji m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259rl\u0259 eyni vaxtda \u00fczl\u0259\u015f\u0259n \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259 \u0259n\u0259n\u0259vi \u00f6l\u00e7m\u0259 v\u0259 n\u0259zar\u0259t \u00fcsullar\u0131n\u0131n art\u0131q m\u00fcr\u0259kk\u0259b layih\u0259l\u0259rin ehtiyac\u0131n\u0131 \u00f6d\u0259m\u0259m\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olub. Bel\u0259 \u015f\u0259raitd\u0259 r\u0259q\u0259msal x\u0259rit\u0259l\u0259m\u0259 t\u0259kc\u0259 yeni bir al\u0259t deyil; bu, layih\u0259y\u0259 bax\u0131\u015f\u0131n d\u0259yi\u015fm\u0259sidir. Bu bax\u0131\u015fda sah\u0259 sad\u0259c\u0259 icra yeri deyil, daimi m\u0259lumat m\u0259nb\u0259yidir; \u0259g\u0259r bu m\u0259lumatlar d\u00fczg\u00fcn qeyd olunsa, t\u0259hlil edils\u0259 v\u0259 istifad\u0259 edils\u0259, b\u00f6y\u00fck s\u0259hvl\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 ala bil\u0259r.<\/p>\n<p>\u018fsas problem ondan ibar\u0259tdir ki, bug\u00fcnk\u00fc layih\u0259l\u0259rd\u0259 art\u0131q d\u00fcz bir s\u0259th v\u0259 sad\u0259 bir planla qar\u015f\u0131-qar\u015f\u0131ya deyilik. Layih\u0259 m\u00f6vcud tikilil\u0259rin, s\u0131x h\u0259r\u0259k\u0259tli yollar\u0131n, t\u0259bii meyll\u0259rin, yeralt\u0131 kommunikasiya x\u0259tl\u0259rinin v\u0259 ya h\u0259tta \u015f\u0259h\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259y\u0259rli olan tarixi binalar\u0131n yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259 bil\u0259r. Bel\u0259 v\u0259ziyy\u0259td\u0259 bir ne\u00e7\u0259 se\u00e7ilmi\u015f n\u00f6qt\u0259 \u0259sas\u0131nda apar\u0131lan m\u0259hdud v\u0259 \u0259l il\u0259 \u00f6l\u00e7m\u0259l\u0259r \u00e7ox vaxt reall\u0131\u011f\u0131n natamam m\u0259nz\u0259r\u0259sini yarad\u0131r. Bu natamam g\u00f6r\u00fcnt\u00fc sonradan icra s\u0259hvl\u0259ri, baha ba\u015fa g\u0259l\u0259n d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r, vaxt itkisi v\u0259 m\u00fcqavil\u0259 m\u00fcbahis\u0259l\u0259ri \u015f\u0259klind\u0259 \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131x\u0131r. R\u0259q\u0259msal x\u0259rit\u0259l\u0259m\u0259 m\u0259hz \u201cbizim d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcy\u00fcm\u00fcz \u015fey\u201d il\u0259 \u201c\u0259slind\u0259 m\u00f6vcud olan \u015fey\u201d aras\u0131ndak\u0131 bo\u015flu\u011fu doldurmaq \u00fc\u00e7\u00fcn meydana \u00e7\u0131x\u0131b.<\/p>\n<h2>R\u0259q\u0259msal x\u0259rit\u0259l\u0259m\u0259 d\u0259qiq n\u0259yi d\u0259yi\u015fir?<\/h2>\n<p>R\u0259q\u0259msal x\u0259rit\u0259l\u0259m\u0259nin yaratd\u0131\u011f\u0131 d\u0259yi\u015fiklik yaln\u0131z al\u0259td\u0259 deyil, layih\u0259ni qavrama keyfiyy\u0259timizd\u0259dir. K\u00f6hn\u0259 \u00fcsullarda x\u0259rit\u0259\u00e7i ad\u0259t\u0259n bir ne\u00e7\u0259 n\u00f6qt\u0259 \u00f6l\u00e7\u00fcr v\u0259 onlar\u0131n \u0259sas\u0131nda model v\u0259 ya plan haz\u0131rlay\u0131rd\u0131. Bir \u00e7ox layih\u0259d\u0259 bu \u00fcsul h\u0259l\u0259 d\u0259 i\u015fl\u0259kdir, amma y\u00fcks\u0259k icra h\u0259ssasl\u0131\u011f\u0131, ciddi zaman m\u0259hdudiyy\u0259ti v\u0259 ya \u0259h\u0259miyy\u0259tli m\u0259kan m\u00fcr\u0259kk\u0259bliyi olan layih\u0259l\u0259rl\u0259 \u00fczl\u0259\u015f\u0259nd\u0259 bu q\u0259d\u0259r m\u0259lumat art\u0131q kifay\u0259t etmir. M\u00fcasir layih\u0259 reall\u0131\u011f\u0131n y\u00fcks\u0259k d\u0259qiqlikl\u0259 v\u0259 tam \u0259hat\u0259 il\u0259 qeyd olunmas\u0131na ehtiyac duyur.<\/p>\n<p>R\u0259q\u0259msal x\u0259rit\u0259l\u0259m\u0259d\u0259n dan\u0131\u015fark\u0259n \u0259slind\u0259 d\u0259qiq peyk q\u0259buledicil\u0259ri, fotogrammetrik dronlar, yer\u00fcst\u00fc lazer skanerl\u0259ri, hava \u00e7\u0259kili\u015fi sisteml\u0259ri, n\u00f6qt\u0259 buludunun emal\u0131 proqramlar\u0131 v\u0259 BIM kimi modell\u0259\u015fdirm\u0259 v\u0259 n\u0259zar\u0259t m\u00fchitl\u0259rini \u00f6z\u00fcnd\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259n bir s\u0131ra texnologiyalardan dan\u0131\u015f\u0131r\u0131q. Bu al\u0259tl\u0259rin h\u0259qiqi d\u0259y\u0259ri informasiyan\u0131 da\u011f\u0131n\u0131q v\u0259 t\u0259cr\u00fcb\u0259y\u0259 \u0259saslanan formadan vahid, s\u0259n\u0259dl\u0259\u015fdirilmi\u015f v\u0259 t\u0259hlil oluna bil\u0259n formaya \u00e7evirm\u0259l\u0259rind\u0259dir. Y\u0259ni q\u0259rarlar art\u0131q ehtimala, f\u0259rdi t\u0259cr\u00fcb\u0259y\u0259 v\u0259 ya m\u0259hdud sah\u0259 bax\u0131\u015flar\u0131na \u0259saslanm\u0131r; d\u0259qiq v\u0259 yenil\u0259nmi\u015f dataya \u0259saslan\u0131r.<\/p>\n<p>M\u0259s\u0259l\u0259n, s\u0131x \u015f\u0259h\u0259r toxumas\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n \u00e7oxm\u0259rt\u0259b\u0259li tikinti layih\u0259sind\u0259 topoqrafiya, qon\u015fu divarlar, s\u0259viyy\u0259 f\u0259rql\u0259ri v\u0259 \u0259traf kommunikasiyalar\u0131n m\u00f6vqeyi yet\u0259rli d\u0259qiqlikl\u0259 \u00f6l\u00e7\u00fclm\u0259s\u0259, h\u0259tta ilkin dizayn bel\u0259 yanl\u0131\u015f f\u0259rziyy\u0259l\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259 qurula bil\u0259r. Bu s\u0259hv ad\u0259t\u0259n qaz\u0131nt\u0131, fundamentin icras\u0131 v\u0259 ya \u015f\u0259h\u0259r kommunikasiyalar\u0131 il\u0259 koordinasiya m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir; y\u0259ni s\u0259hvin d\u00fcz\u0259ldilm\u0259si h\u0259m daha baha olur, h\u0259m d\u0259 layih\u0259d\u0259 daha \u00e7ox g\u0259rginlik yarad\u0131r. R\u0259q\u0259msal x\u0259rit\u0259l\u0259m\u0259 m\u0259hz bu s\u0259hvl\u0259ri h\u0259ssas m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 daxil olmadan \u0259vv\u0259l a\u015fkar etm\u0259y\u0259 imkan verir.<\/p>\n<h2>Dronlar; layih\u0259 sah\u0259si yuxar\u0131dan baxanda yeni m\u0259na qazan\u0131r<\/h2>\n<p>R\u0259q\u0259msal x\u0259rit\u0259l\u0259m\u0259nin \u0259n g\u00f6r\u00fcn\u0259n t\u0259zah\u00fcrl\u0259rind\u0259n biri layih\u0259 \u00f6l\u00e7m\u0259l\u0259rind\u0259 dronlardan istifad\u0259dir. Amma dronun \u0259h\u0259miyy\u0259ti sad\u0259c\u0259 sah\u0259nin bir ne\u00e7\u0259 g\u00f6z\u0259l g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcn\u00fc \u00e7\u0259km\u0259kd\u0259 deyil. Bu texnologiyan\u0131 d\u0259y\u0259rli ed\u0259n onun torpaq s\u0259thinin, h\u0259cm hesablamalar\u0131n\u0131n, i\u015fin gedi\u015fat\u0131n\u0131n v\u0259 h\u0259tta layih\u0259d\u0259 g\u00fcnd\u0259lik v\u0259 ya h\u0259ft\u0259lik d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rin d\u0259qiq modell\u0259rini yaratmaq qabiliyy\u0259tidir.<\/p>\n<p>\u0130n\u015faat layih\u0259l\u0259rind\u0259, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 b\u00f6y\u00fck \u0259raziy\u0259 malik olan v\u0259 ya torpaq i\u015fl\u0259ri, yol tikintisi, abadla\u015fd\u0131rma v\u0259 infrastruktur geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 i\u015fl\u0259rd\u0259 dron q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 \u0259n\u0259n\u0259vi \u00fcsullarla ya \u00e7ox zaman aparan, ya da h\u0259min d\u0259qiqlik v\u0259 \u0259hat\u0259 il\u0259 \u0259ld\u0259 edil\u0259 bilm\u0259y\u0259n m\u0259lumat yarada bilir. Hava \u015f\u0259kill\u0259rinin emal\u0131 vasit\u0259sil\u0259 r\u0259q\u0259msal s\u0259th modeli, d\u0259qiq ortomozaika, kontur x\u0259tl\u0259ri, qaz\u0131nt\u0131 v\u0259 doldurma h\u0259cml\u0259rinin hesablanmas\u0131 v\u0259 zaman \u00fczr\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rin t\u0259hlili aparmaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu is\u0259 layih\u0259 r\u0259hb\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn sad\u0259c\u0259 texniki n\u0259tic\u0259 deyil; q\u0259rarverm\u0259 vasit\u0259sidir.<\/p>\n<p>\u015e\u0259h\u0259r m\u00fchitind\u0259, layih\u0259l\u0259rin ad\u0259t\u0259n zaman t\u0259zyiqi, giri\u015f m\u0259hdudiyy\u0259ti v\u0259 qon\u015fuluq h\u0259ssasl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda icra olundu\u011fu yerl\u0259rd\u0259 bu imkan daha da vacib olur. T\u0259s\u0259vv\u00fcr edin ki, b\u00f6y\u00fck bir layih\u0259d\u0259 sah\u0259 r\u0259hb\u0259ri h\u0259r h\u0259ft\u0259 sifari\u015f\u00e7iy\u0259 torpaq i\u015fl\u0259rinin gedi\u015fi v\u0259 ya sah\u0259nin haz\u0131rlanma v\u0259ziyy\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 d\u0259qiq hesabat verm\u0259lidir. \u018fg\u0259r bu hesabat yaln\u0131z \u0259n\u0259n\u0259vi \u00f6l\u00e7m\u0259l\u0259r\u0259 v\u0259 ya t\u0259sviri m\u0259lumatlara \u0259saslan\u0131rsa, orada h\u0259mi\u015f\u0259 \u015f\u00fcbh\u0259 v\u0259 m\u00fcbahis\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn yer qal\u0131r. Amma d\u0259qiq v\u0259 qeydiyyat tarixi b\u0259lli olan hava datas\u0131 olduqda s\u00f6hb\u0259tl\u0259r daha \u015f\u0259ffaf olur v\u0259 q\u0259rarlar sah\u0259d\u0259ki reall\u0131q \u00fcz\u0259rind\u0259 qurulur.<\/p>\n<p><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"1536\" height=\"1024\" class=\"wp-image-5573\" src=\"https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/word-image-5569-2.jpeg\" srcset=\"https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/word-image-5569-2.jpeg 1536w, https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/word-image-5569-2-300x200.jpeg 300w, https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/word-image-5569-2-1024x683.jpeg 1024w, https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/word-image-5569-2-768x512.jpeg 768w\" sizes=\"(max-width: 1536px) 100vw, 1536px\" \/><\/p>\n<p><strong>\u015e\u0259kil 2 \u00fc\u00e7\u00fcn alt yaz\u0131:<\/strong> M\u00f6vcud v\u0259ziyy\u0259tin d\u0259qiq s\u0259n\u0259dl\u0259\u015fdirilm\u0259si v\u0259 torpaq h\u0259cml\u0259rind\u0259ki d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rin t\u0259hlili \u00fc\u00e7\u00fcn dron fotogrammetriyas\u0131ndan istifad\u0259.<\/p>\n<p>Vacib m\u0259qam budur ki, drondan pe\u015f\u0259kar istifad\u0259 \u00f6l\u00e7m\u0259 zaman\u0131 texniki standartlara riay\u0259t etm\u0259yi t\u0259l\u0259b edir. Hava m\u0259lumatlar\u0131n\u0131n keyfiyy\u0259ti u\u00e7u\u015f h\u00fcnd\u00fcrl\u00fcy\u00fc, \u015f\u0259kill\u0259rin \u00fcst-\u00fcst\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259 faizi, yer\u00fcst\u00fc n\u0259zar\u0259t, emal n\u00f6v\u00fc v\u0259 georeferens d\u0259qiqliyind\u0259n as\u0131l\u0131d\u0131r. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 bu texnologiyadan real fayda \u0259ld\u0259 etm\u0259k ist\u0259y\u0259n layih\u0259 onu n\u00fcmayi\u015f \u00fc\u00e7\u00fcn deyil, m\u00fch\u0259ndislik prosesi kimi g\u00f6rm\u0259lidir. Bu d\u00fczg\u00fcn yana\u015fma formala\u015fanda dron k\u00f6m\u0259k\u00e7i vasit\u0259d\u0259n layih\u0259ni anlamaq v\u0259 n\u0259zar\u0259t etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259n birin\u0259 \u00e7evrilir.<\/p>\n<h2>Lazer skan\u0131; reall\u0131\u011f\u0131 oldu\u011fu kimi qeyd etm\u0259k<\/h2>\n<p>\u018fg\u0259r dronlar sah\u0259ni yuxar\u0131dan g\u00f6rm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox faydal\u0131d\u0131rsa, lazer skanerl\u0259r m\u0259kan detallar\u0131n\u0131 yax\u0131n miqyasda d\u0259qiq anlamaqda \u0259v\u0259zolunmaz rol oynay\u0131r. M\u00f6vcud konstruksiyalar, qapal\u0131 m\u0259kanlar, m\u00fcr\u0259kk\u0259b fasadlar v\u0259 ya s\u0131x yerl\u0259\u015fmi\u015f kommunikasiya sisteml\u0259ri il\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259n layih\u0259l\u0259rd\u0259 \u00fc\u00e7\u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc lazer skan etm\u0259 sakit v\u0259 g\u0259rgin icra aras\u0131ndak\u0131 f\u0259rqi m\u00fc\u0259yy\u0259n ed\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>Lazer skaner q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 m\u00fchitd\u0259n milyonlarla n\u00f6qt\u0259 toplay\u0131r v\u0259 \u00e7ox d\u0259qiq bir n\u00f6qt\u0259 buludu yarad\u0131r. Bu n\u00f6qt\u0259 buludu sad\u0259c\u0259 g\u00f6z\u0259l bir 3D g\u00f6r\u00fcnt\u00fc deyil; o, reall\u0131\u011f\u0131n r\u0259q\u0259msal v\u0259 \u00f6l\u00e7\u00fcl\u0259 bil\u0259n versiyas\u0131d\u0131r. Dizayn v\u0259 ya icra qrupu bu dataya \u00e7\u0131x\u0131\u015f \u0259ld\u0259 etdikd\u0259 art\u0131q m\u0259hdud \u00f6l\u00e7\u00fcl\u0259r\u0259 v\u0259 ya k\u00f6hn\u0259 planlara \u0259saslanaraq q\u0259rar verm\u0259y\u0259 ehtiyac qalm\u0131r. O, m\u0259saf\u0259l\u0259ri, bucaqlar\u0131, yay\u0131nmalar\u0131, meyll\u0259ri v\u0259 elementl\u0259rin d\u0259qiq m\u00f6vqeyini birba\u015fa modeld\u0259n \u00e7\u0131xara bilir.<\/p>\n<p>Bu m\u0259s\u0259l\u0259 x\u00fcsusil\u0259 rekonstruksiya, m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirm\u0259, m\u00f6vcud binan\u0131n geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 ya k\u00f6hn\u0259 konstruksiyan\u0131n daxilind\u0259 yeni kommunikasiya sisteml\u0259rinin \u00e7\u0259kilm\u0259si layih\u0259l\u0259rind\u0259 son d\u0259r\u0259c\u0259 vacibdir. Bir \u00e7ox icra problemi planlarla real v\u0259ziyy\u0259t \u00fcst-\u00fcst\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259y\u0259nd\u0259 ba\u015flay\u0131r. S\u00fctun bir ne\u00e7\u0259 santimetr yerd\u0259yi\u015fib, divar tam \u015faquli deyil, tavanda enm\u0259 var, yaxud kommunikasiya x\u0259tl\u0259rinin ke\u00e7id yolu planda g\u00f6st\u0259ril\u0259nd\u0259n f\u0259rqlidir. \u0130lk bax\u0131\u015fda bu f\u0259rql\u0259r ki\u00e7ik g\u00f6r\u00fcn\u0259 bil\u0259r, amma icra zaman\u0131 h\u0259min bir ne\u00e7\u0259 santimetr ciddi toqqu\u015fmalara, yenid\u0259n i\u015f\u0259 v\u0259 h\u0259tta i\u015fin dayanmas\u0131na s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" width=\"1535\" height=\"1024\" class=\"wp-image-5576\" src=\"https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/word-image-5569-3.jpeg\" srcset=\"https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/word-image-5569-3.jpeg 1535w, https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/word-image-5569-3-300x200.jpeg 300w, https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/word-image-5569-3-1024x683.jpeg 1024w, https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/word-image-5569-3-768x512.jpeg 768w\" sizes=\"(max-width: 1535px) 100vw, 1535px\" \/><\/p>\n<p><strong>\u015e\u0259kil 3 \u00fc\u00e7\u00fcn alt yaz\u0131:<\/strong> S\u0131x \u015f\u0259h\u0259r toxumas\u0131nda konstruktiv yay\u0131nmalar\u0131n d\u0259qiq m\u00fc\u0259yy\u0259n olunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn lazer skan\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 yaranan n\u00f6qt\u0259 buludunun emal\u0131.<\/p>\n<p>Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, lazer skan\u0131 yaln\u0131z icradan \u0259vv\u0259lki m\u0259rh\u0259l\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn deyil. Layih\u0259 boyunca ondan keyfiyy\u0259t\u0259 n\u0259zar\u0259t, icra yay\u0131nmalar\u0131n\u0131n yoxlanmas\u0131, haz\u0131r v\u0259ziyy\u0259tin layih\u0259 il\u0259 m\u00fcqayis\u0259si v\u0259 vacib m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rin s\u0259n\u0259dl\u0259\u015fdirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 istifad\u0259 oluna bil\u0259r. Bu o dem\u0259kdir ki, layih\u0259 art\u0131q yaln\u0131z n\u0259zar\u0259t\u00e7inin g\u00f6z\u00fcn\u0259 v\u0259 ya \u015fifahi hesabatlara \u0259sas\u0259n yoxlanm\u0131r; saxlan\u0131la, yenid\u0259n bax\u0131la v\u0259 s\u00fcbut kimi istifad\u0259 oluna bil\u0259n data \u0259sas\u0131nda idar\u0259 olunur. Bu d\u0259yi\u015fiklik h\u0259m texniki, h\u0259m d\u0259 idar\u0259etm\u0259 v\u0259 m\u00fcqavil\u0259 bax\u0131m\u0131ndan \u00e7ox \u00f6n\u0259mlidir.<\/p>\n<h2>R\u0259q\u0259msal x\u0259rit\u0259l\u0259m\u0259 il\u0259 BIM-in \u0259laq\u0259si; xam data m\u00fch\u0259ndislik anlay\u0131\u015f\u0131na \u00e7evril\u0259nd\u0259<\/h2>\n<p>R\u0259q\u0259msal x\u0259rit\u0259l\u0259m\u0259nin \u0259n m\u00fch\u00fcm d\u0259y\u0259ri toplanan datan\u0131n dizayn, icra v\u0259 idar\u0259etm\u0259 prosesin\u0259 daxil oldu\u011fu zaman \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131x\u0131r. \u018fg\u0259r d\u0259qiq data yaran\u0131r, amma layih\u0259nin g\u00fcnd\u0259lik q\u0259rarverm\u0259sind\u0259 yer alm\u0131rsa, onun b\u00f6y\u00fck hiss\u0259si h\u0259d\u0259r gedir. M\u0259hz buna g\u00f6r\u0259 qabaqc\u0131l layih\u0259l\u0259rd\u0259 x\u0259rit\u0259l\u0259m\u0259 datalar\u0131 ad\u0259t\u0259n BIM \u2014 bina informasiya modell\u0259\u015fdirm\u0259si m\u00fchitl\u0259ri il\u0259 birl\u0259\u015fdirilir.<\/p>\n<p>Bu \u0259laq\u0259 layih\u0259ni adac\u0131q v\u0259ziyy\u0259tind\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131r. Y\u0259ni \u00f6l\u00e7m\u0259, dizayn, icra v\u0259 n\u0259zar\u0259t m\u0259lumatlar\u0131 bir-birin\u0259 ba\u011fl\u0131 z\u0259ncir\u0259 \u00e7evrilir. M\u0259s\u0259l\u0259n, skandan al\u0131nan n\u00f6qt\u0259 buludu v\u0259 ya dron fotogrammetriyas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 yaranan model BIM m\u00fchitin\u0259 daxil edildikd\u0259 dizayn qrupu modeli m\u00f6vcud reall\u0131\u011fa uy\u011funla\u015fd\u0131ra bilir. Daha sonra icra zaman\u0131 h\u0259min model i\u015fin gedi\u015fin\u0259 n\u0259zar\u0259t, toqqu\u015fmalar\u0131n a\u015fkarlanmas\u0131 v\u0259 keyfiyy\u0259tin yoxlanmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas olur. Son m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 is\u0259 \u201cas-built\u201d m\u0259lumatlar\u0131 istismar v\u0259 texniki xidm\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edil\u0259 bilir.<\/p>\n<p>Praktikada bunun s\u0259hvl\u0259ri azaltma\u011fa \u00e7ox ciddi t\u0259siri var. Layih\u0259d\u0259ki bir \u00e7ox problem dizayn\u0131n bir m\u00fchitd\u0259, icran\u0131n is\u0259 ba\u015fqa m\u00fchitd\u0259 apar\u0131lmas\u0131ndan qaynaqlan\u0131r. Dizaynerin zehni modeli il\u0259 sah\u0259 reall\u0131\u011f\u0131 aras\u0131ndak\u0131 m\u0259saf\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259r az olsa, q\u0259rarlar\u0131n keyfiyy\u0259ti o q\u0259d\u0259r y\u00fcks\u0259lir. R\u0259q\u0259msal x\u0259rit\u0259l\u0259m\u0259 bu m\u0259saf\u0259ni azald\u0131r. BIM is\u0259 bu datan\u0131n m\u0259sl\u0259h\u0259t\u00e7i, podrat\u00e7\u0131, sifari\u015f\u00e7i v\u0259 n\u0259zar\u0259t\u00e7i aras\u0131nda ortaq dil\u0259 \u00e7evrilm\u0259sin\u0259 k\u00f6m\u0259k edir.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" width=\"1536\" height=\"1024\" class=\"wp-image-5579\" src=\"https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/word-image-5569-4.jpeg\" srcset=\"https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/word-image-5569-4.jpeg 1536w, https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/word-image-5569-4-300x200.jpeg 300w, https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/word-image-5569-4-1024x683.jpeg 1024w, https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/word-image-5569-4-768x512.jpeg 768w\" sizes=\"(max-width: 1536px) 100vw, 1536px\" \/><\/p>\n<p><strong>\u015e\u0259kil 4 \u00fc\u00e7\u00fcn alt yaz\u0131:<\/strong> Kommunikasiya v\u0259 icra toqqu\u015fmalar\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn r\u0259q\u0259msal x\u0259rit\u0259l\u0259m\u0259 datalar\u0131n\u0131n BIM modell\u0259ri il\u0259 birl\u0259\u015fdirilm\u0259si.<\/p>\n<p>\u015e\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259 layih\u0259l\u0259r s\u00fcr\u0259tli, s\u0131x v\u0259 b\u00f6y\u00fck s\u0259rmay\u0259li olduqda bu data inteqrasiyas\u0131 l\u00fcks \u00fcst\u00fcnl\u00fckd\u0259n daha \u00e7ox pe\u015f\u0259kar z\u0259rur\u0259t\u0259 \u00e7evrilir. Eyni vaxtda bir ne\u00e7\u0259 layih\u0259 h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259n sifari\u015f\u00e7i, s\u0131x qrafiki qoruma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fan podrat\u00e7\u0131 v\u0259 texniki cavabdehlik da\u015f\u0131yan m\u0259sl\u0259h\u0259t\u00e7i ham\u0131s\u0131 bu \u015f\u0259ffafl\u0131qdan faydalan\u0131r. M\u0259hz buna g\u00f6r\u0259 r\u0259q\u0259msal x\u0259rit\u0259l\u0259m\u0259 BIM il\u0259 birl\u0259\u015f\u0259nd\u0259 yaln\u0131z h\u0259nd\u0259si d\u0259qiqlik deyil, idar\u0259etm\u0259 etibar\u0131 da yarad\u0131r.<\/p>\n<h2>R\u0259q\u0259msal x\u0259rit\u0259l\u0259m\u0259nin x\u0259rc v\u0259 yenid\u0259n i\u015fin azalmas\u0131nda birba\u015fa rolu<\/h2>\n<p>B\u0259zi layih\u0259l\u0259rd\u0259 yay\u0131lm\u0131\u015f yanl\u0131\u015f inanc ondan ibar\u0259tdir ki, r\u0259q\u0259msal x\u0259rit\u0259l\u0259m\u0259 yaln\u0131z \u00e7ox b\u00f6y\u00fck layih\u0259l\u0259rin ehtiyac duydu\u011fu \u0259lav\u0259 x\u0259rcl\u0259dir. Halbuki t\u0259cr\u00fcb\u0259 g\u00f6st\u0259rir ki, bu texnologiya \u00e7ox vaxt x\u0259rc yaratmaqdan daha \u00e7ox, gizli x\u0259rcl\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 al\u0131r. Layih\u0259d\u0259 gizli x\u0259rcl\u0259r ad\u0259t\u0259n ilkin v\u0259ziyy\u0259t s\u0259n\u0259dind\u0259 g\u00f6r\u00fcnm\u00fcr, amma zamanla \u00f6z t\u0259sirini g\u00f6st\u0259rir: yenid\u0259n i\u015f, s\u0259hvl\u0259rin d\u00fcz\u0259ldilm\u0259si, qrafikd\u0259 gecikm\u0259, icra t\u0259r\u0259fl\u0259ri il\u0259 m\u00fcbahis\u0259, materiallar\u0131n h\u0259dd\u0259n art\u0131q s\u0259rfi v\u0259 ya son keyfiyy\u0259tin a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259si.<\/p>\n<p>\u0130lkin \u00f6l\u00e7m\u0259 d\u0259qiq olmayanda dizayn f\u0259rziyy\u0259l\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259 qurulur. Dizayn d\u0259qiq olmayanda icra qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259nlikl\u0259 gedir. \u0130cra qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259nlikl\u0259 ged\u0259nd\u0259 s\u0259hv qa\u00e7\u0131lmaz olur. \u0130n\u015faat layih\u0259l\u0259rind\u0259 resurs itkisinin b\u00f6y\u00fck hiss\u0259sinin s\u0259b\u0259bi m\u0259hz bu sad\u0259 z\u0259ncirdir. R\u0259q\u0259msal x\u0259rit\u0259l\u0259m\u0259 bu z\u0259nciri ba\u015flan\u011f\u0131c n\u00f6qt\u0259sind\u0259 q\u0131r\u0131r. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 onun iqtisadi t\u0259siri \u00e7ox vaxt \u00f6l\u00e7m\u0259 v\u0259 avadanl\u0131\u011f\u0131n ilkin x\u0259rcl\u0259rind\u0259n daha b\u00f6y\u00fck olur.<\/p>\n<p>M\u0259s\u0259l\u0259n, torpaq i\u015fl\u0259rind\u0259 ilkin \u00f6l\u00e7m\u0259 v\u0259 ya h\u0259cm n\u0259zar\u0259tind\u0259ki ki\u00e7ik s\u0259hv sifari\u015f\u00e7i il\u0259 podrat\u00e7\u0131 aras\u0131nda ciddi maliyy\u0259 m\u00fcbahis\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. Konstruksiya icras\u0131nda s\u00fctunun yay\u0131nmas\u0131n\u0131n vaxt\u0131nda a\u015fkarlanmamas\u0131 v\u0259 ya a\u00e7\u0131l\u0131\u015flar\u0131n s\u0259hv yerl\u0259\u015fdirilm\u0259si bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcnl\u00fck gecikm\u0259 yarada bil\u0259r. Kommunikasiya layih\u0259l\u0259rind\u0259 real m\u0259kan \u00f6l\u00e7\u00fcl\u0259ri il\u0259 planlar aras\u0131ndak\u0131 uy\u011funsuzluq b\u0259z\u0259n al\u0131nm\u0131\u015f avadanl\u0131\u011f\u0131n qura\u015fd\u0131r\u0131la bilm\u0259m\u0259sin\u0259 v\u0259 ya bahal\u0131 d\u00fcz\u0259li\u015fl\u0259r\u0259 ehtiyac yaranmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur. B\u00fct\u00fcn bu hallarda r\u0259q\u0259msal x\u0259rit\u0259l\u0259m\u0259 m\u00fcalic\u0259 deyil, profilaktikad\u0131r. Layih\u0259d\u0259 is\u0259 profilaktika h\u0259mi\u015f\u0259 m\u00fcalic\u0259d\u0259n ucuzdur.<\/p>\n<h2>D\u0259qiq datan\u0131n h\u00fcquqi v\u0259 idar\u0259etm\u0259 d\u0259y\u0259ri<\/h2>\n<p>Pe\u015f\u0259kar tikinti m\u00fchitind\u0259 h\u0259r \u015fey yaln\u0131z icra il\u0259 bitmir. Layih\u0259 h\u0259m d\u0259 m\u00fcqavil\u0259 m\u00fchitidir; burada zaman, x\u0259rc, keyfiyy\u0259t v\u0259 m\u0259suliyy\u0259t ayd\u0131n olmal\u0131d\u0131r. Qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259nlik olan yerd\u0259 m\u00fcbahis\u0259 ehtimal\u0131 da olur. R\u0259q\u0259msal x\u0259rit\u0259l\u0259m\u0259nin \u0259n m\u00fch\u00fcm \u00fcst\u00fcnl\u00fckl\u0259rind\u0259n biri layih\u0259d\u0259n el\u0259 s\u0259n\u0259dl\u0259r yaratmas\u0131d\u0131r ki, bu s\u0259n\u0259dl\u0259r m\u00fcbahis\u0259 zaman\u0131 h\u0259lledici rol oynaya bil\u0259r.<\/p>\n<p>Layih\u0259nin bir m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 d\u0259qiq, koordinatlar\u0131 b\u0259lli v\u0259 qeydiyyat vaxt\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n olan data olduqda, art\u0131q m\u0259s\u0259l\u0259 yaln\u0131z f\u0259rqli hekay\u0259l\u0259rd\u0259n ibar\u0259t olmur. Bel\u0259 v\u0259ziyy\u0259td\u0259 reall\u0131\u011f\u0131 yenid\u0259n yoxlamaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. G\u00f6rm\u0259k olur ki, m\u00fc\u0259yy\u0259n tarixd\u0259 sah\u0259nin v\u0259ziyy\u0259ti nec\u0259 idi, g\u00f6r\u00fcl\u0259n i\u015fin h\u0259cmi n\u0259 q\u0259d\u0259r idi, hans\u0131 hiss\u0259 icra olunmu\u015fdu v\u0259 hans\u0131 hiss\u0259 olunmam\u0131\u015fd\u0131, dizayna nisb\u0259t\u0259n yay\u0131nma v\u0259 ya d\u0259yi\u015fiklik olubmu. Bu c\u00fcr s\u0259n\u0259dl\u0259\u015fm\u0259 layih\u0259d\u0259 s\u00f6hb\u0259t s\u0259viyy\u0259sini daha pe\u015f\u0259kar edir. \u018fn\u0259n\u0259vi layih\u0259l\u0259rd\u0259 etibarl\u0131 datan\u0131n olmamas\u0131 s\u0259b\u0259bil\u0259 yaranan bir \u00e7ox g\u0259rginlik bel\u0259 m\u00fchitd\u0259 ya \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 yaranm\u0131r, ya da daha tez h\u0259ll olunur.<\/p>\n<p>Sifari\u015f\u00e7i \u00fc\u00e7\u00fcn bu data n\u0259zar\u0259t vasit\u0259sidir. Podrat\u00e7\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn texniki m\u00fcdafi\u0259 vasit\u0259sidir. M\u0259sl\u0259h\u0259t\u00e7i \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259qiq m\u00fchakim\u0259 vasit\u0259sidir. B\u00fct\u00fcn layih\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn is\u0259 \u015f\u0259ffafl\u0131q al\u0259tidir. M\u0259hz bu \u015f\u0259ffafl\u0131q idar\u0259etm\u0259 keyfiyy\u0259tini y\u00fcks\u0259ldir v\u0259 q\u0259rarverm\u0259 prosesini ehtimal v\u0259 ani t\u0259zyiql\u0259rd\u0259n uzaqla\u015fd\u0131r\u0131r.<\/p>\n<h2>M\u00f6vzunun insan t\u0259r\u0259fi; texnologiya yaln\u0131z insanlara i\u015fi daha yax\u015f\u0131 etdikd\u0259 d\u0259y\u0259r da\u015f\u0131y\u0131r<\/h2>\n<p>R\u0259q\u0259msal x\u0259rit\u0259l\u0259m\u0259d\u0259n dan\u0131\u015fark\u0259n ad\u0259t\u0259n d\u0259qiqlik, model, koordinat v\u0259 texnologiya dili il\u0259 dan\u0131\u015f\u0131l\u0131r. Amma sonda onun h\u0259qiqi d\u0259y\u0259ri layih\u0259d\u0259 olan insanlar\u0131n h\u0259yat\u0131na t\u0259sirind\u0259 ortaya \u00e7\u0131x\u0131r. \u0130n\u015faat layih\u0259si t\u0259kc\u0259 ma\u015f\u0131n, beton v\u0259 proqram t\u0259minat\u0131 deyil; zaman, x\u0259rc v\u0259 m\u0259suliyy\u0259t t\u0259zyiqi alt\u0131nda i\u015fi n\u0259tic\u0259y\u0259 \u00e7atd\u0131rma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fan insanlardan ibar\u0259t bir sistemdir. Qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259nlikd\u0259n do\u011fan g\u0259rginliyi azaldan h\u0259r bir vasit\u0259 \u0259slind\u0259 layih\u0259 prosesini daha insan m\u0259rk\u0259zli edir.<\/p>\n<p>Layih\u0259 r\u0259hb\u0259ri h\u0259r g\u00fcn bir-birin\u0259 zidd datalarla \u00fczl\u0259\u015fm\u0259y\u0259nd\u0259 daha yax\u015f\u0131 q\u0259rarlar verir. \u0130cra m\u00fch\u0259ndisi yerl\u0259\u015fdirm\u0259nin d\u0259qiq model \u0259sas\u0131nda apar\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildikd\u0259 daha inamla i\u015fl\u0259yir. N\u0259zar\u0259t\u00e7i yaln\u0131z qism\u0259n m\u00fc\u015fahid\u0259y\u0259 g\u00fcv\u0259nm\u0259k \u0259v\u0259zin\u0259 d\u0259qiq s\u0259n\u0259dl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 ed\u0259 bildikd\u0259 n\u0259zar\u0259tin keyfiyy\u0259ti art\u0131r. Sifari\u015f\u00e7i real gedi\u015fat\u0131 g\u00f6r\u0259nd\u0259, icra komandas\u0131 il\u0259 m\u00fcnasib\u0259ti daha \u015f\u0259ffaf olur. B\u00fct\u00fcn bunlar g\u00f6st\u0259rir ki, r\u0259q\u0259msal x\u0259rit\u0259l\u0259m\u0259 t\u0259kc\u0259 texniki d\u0259qiqlik yaratm\u0131r; i\u015f rahatl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 pe\u015f\u0259kar etibar da yarad\u0131r.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1536\" height=\"1024\" class=\"wp-image-5582\" src=\"https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/word-image-5569-5.jpeg\" srcset=\"https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/word-image-5569-5.jpeg 1536w, https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/word-image-5569-5-300x200.jpeg 300w, https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/word-image-5569-5-1024x683.jpeg 1024w, https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/word-image-5569-5-768x512.jpeg 768w\" sizes=\"(max-width: 1536px) 100vw, 1536px\" \/><\/p>\n<p><strong>\u015e\u0259kil 5 \u00fc\u00e7\u00fcn alt yaz\u0131:<\/strong> Layih\u0259 idar\u0259etm\u0259 ota\u011f\u0131nda r\u0259q\u0259msal datan\u0131n t\u0259hlili; xam m\u0259lumat\u0131n strateji q\u0259rarverm\u0259 al\u0259tin\u0259 \u00e7evrilm\u0259si.<\/p>\n<p>Bu x\u00fcsusil\u0259 bir ne\u00e7\u0259 komandan\u0131n f\u0259rqli dil, ixtisas v\u0259 i\u015f m\u0259d\u0259niyy\u0259ti il\u0259 yana\u015f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131 layih\u0259l\u0259rd\u0259 daha da vacibdir. D\u0259qiq data ortaq dil\u0259 \u00e7evrilir. Ham\u0131 eyni modeli g\u00f6rd\u00fckd\u0259 yanl\u0131\u015f anla\u015f\u0131lma azal\u0131r. Layih\u0259d\u0259 yanl\u0131\u015f anla\u015f\u0131lman\u0131n azalmas\u0131 is\u0259 g\u0259rginliyin, dayanman\u0131n v\u0259 enerji itkisin\u0131n azalmas\u0131 dem\u0259kdir.<\/p>\n<h2>\u0130n\u015faat layih\u0259l\u0259rinin g\u0259l\u0259c\u0259yi d\u0259qiqliy\u0259 m\u0259xsusdur, ehtimala yox<\/h2>\n<p>Tikinti d\u00fcnyas\u0131 el\u0259 bir istiqam\u0259t\u0259 gedir ki, burada b\u00f6y\u00fck q\u0259rarlar art\u0131q natamam \u00f6l\u00e7m\u0259l\u0259r\u0259 v\u0259 t\u0259xmini hesabatlara \u0259saslana bilm\u0259z. Layih\u0259l\u0259r n\u0259 q\u0259d\u0259r m\u00fcr\u0259kk\u0259b, s\u0259rmay\u0259l\u0259r n\u0259 q\u0259d\u0259r b\u00f6y\u00fck v\u0259 qrafikl\u0259r n\u0259 q\u0259d\u0259r s\u0131x olursa, reall\u0131\u011f\u0131 d\u0259qiqlik v\u0259 s\u00fcr\u0259tl\u0259 qeyd ed\u0259n al\u0259tl\u0259r\u0259 ehtiyac da bir o q\u0259d\u0259r art\u0131r. R\u0259q\u0259msal x\u0259rit\u0259l\u0259m\u0259 bu yolda art\u0131q l\u00fcks se\u00e7im deyil; layih\u0259nin pe\u015f\u0259kar yetkinliyinin bir hiss\u0259sidir.<\/p>\n<p>B\u00f6lg\u0259nin \u015f\u0259h\u0259rsalma v\u0259 in\u015faat inki\u015faf\u0131 m\u00fchitind\u0259, burada h\u0259m konstruksiyan\u0131n xarici keyfiyy\u0259ti, h\u0259m d\u0259 infrastruktur funksionall\u0131\u011f\u0131 \u00f6n\u0259m da\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131ndan, d\u00fcn\u0259nin al\u0259tl\u0259ri il\u0259 sabah\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259rini g\u00f6zl\u0259m\u0259k olmaz. Texniki, iqtisadi v\u0259 idar\u0259etm\u0259 bax\u0131m\u0131ndan u\u011furlu olmaq ist\u0259y\u0259n layih\u0259 torpa\u011f\u0131n, m\u00fchitin v\u0259 icra v\u0259ziyy\u0259tinin d\u0259qiq d\u0259rkini q\u0259rarverm\u0259nin m\u0259rk\u0259zin\u0259 qoymal\u0131d\u0131r. R\u0259q\u0259msal x\u0259rit\u0259l\u0259m\u0259 layih\u0259y\u0259 b\u00f6hran yaranmazdan \u0259vv\u0259l onu g\u00f6rm\u0259k, x\u0259rc artmazdan \u0259vv\u0259l onu n\u0259zar\u0259td\u0259 saxlamaq v\u0259 m\u00fcbahis\u0259 yaranmazdan \u0259vv\u0259l reall\u0131\u011f\u0131 s\u0259n\u0259dl\u0259\u015fdirm\u0259k imkan\u0131 verir.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1536\" height=\"1024\" class=\"wp-image-5585\" src=\"https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/word-image-5569-6.jpeg\" srcset=\"https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/word-image-5569-6.jpeg 1536w, https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/word-image-5569-6-300x200.jpeg 300w, https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/word-image-5569-6-1024x683.jpeg 1024w, https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/word-image-5569-6-768x512.jpeg 768w\" sizes=\"(max-width: 1536px) 100vw, 1536px\" \/><\/p>\n<p><strong>\u015e\u0259kil 6 \u00fc\u00e7\u00fcn alt yaz\u0131:<\/strong> Veril\u0259nl\u0259r\u0259 \u0259saslanan infrastruktur v\u0259 a\u011f\u0131ll\u0131 x\u0259rit\u0259l\u0259m\u0259y\u0259 s\u00f6yk\u0259n\u0259n \u015f\u0259h\u0259r inki\u015faf\u0131 perspektivi.<\/p>\n<h2>Son s\u00f6z<\/h2>\n<p>\u0130n\u015faat layih\u0259l\u0259rind\u0259 r\u0259q\u0259msal x\u0259rit\u0259l\u0259m\u0259nin t\u0259tbiqi yaln\u0131z \u00f6l\u00e7m\u0259 d\u0259qiqliyinin artmas\u0131 il\u0259 m\u0259hdudla\u015fm\u0131r. Bu texnologiya \u0259slind\u0259 layih\u0259y\u0259 daha yax\u015f\u0131 g\u00f6rm\u0259k, daha yax\u015f\u0131 anlamaq, daha yax\u015f\u0131 q\u0259rar verm\u0259k v\u0259 daha yax\u015f\u0131 icra etm\u0259k imkan\u0131 yarad\u0131r. \u0130lkin torpaq \u00f6l\u00e7m\u0259sind\u0259n tutmu\u015f gedi\u015fata n\u0259zar\u0259t\u0259, h\u0259cm t\u0259hlilind\u0259n dizaynla icran\u0131n uy\u011funlu\u011funa, h\u00fcquqi s\u0259n\u0259dl\u0259\u015fdirm\u0259d\u0259n BIM inteqrasiyas\u0131na q\u0259d\u0259r r\u0259q\u0259msal x\u0259rit\u0259l\u0259m\u0259 layih\u0259 keyfiyy\u0259tinin g\u00f6r\u00fcnm\u0259y\u0259n s\u00fctununa \u00e7evrilib.<\/p>\n<p>\u0130n\u015faat inki\u015faf\u0131n\u0131n s\u00fcr\u0259t v\u0259 h\u0259ssasl\u0131qla ir\u0259lil\u0259diyi m\u00fchitd\u0259 d\u0259qiq dataya g\u00fcv\u0259nm\u0259k art\u0131q texniki d\u0259bd\u0259b\u0259 deyil, pe\u015f\u0259kar m\u0259suliyy\u0259tin g\u00f6st\u0259ricisidir. D\u0259qiq tan\u0131nma il\u0259 ba\u015flayan layih\u0259 ad\u0259t\u0259n daha az m\u00fcbahis\u0259, daha az yenid\u0259n i\u015f v\u0259 daha y\u00fcks\u0259k keyfiyy\u0259tl\u0259 ba\u015fa \u00e7at\u0131r. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 pe\u015f\u0259kar tikintinin g\u0259l\u0259c\u0259yind\u0259n dan\u0131\u015f\u0131r\u0131qsa, bunu q\u0259bul etm\u0259liyik: h\u0259min g\u0259l\u0259c\u0259k data, d\u0259qiqlik v\u0259 reall\u0131\u011f\u0131n a\u011f\u0131ll\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 qeyd\u0259 al\u0131nmas\u0131ndan ke\u00e7ir. R\u0259q\u0259msal x\u0259rit\u0259l\u0259m\u0259 m\u0259hz bu n\u00f6qt\u0259d\u0259 m\u0259na qazan\u0131r: n\u00fcmayi\u015f xarakterli bir al\u0259t kimi yox, layih\u0259nin u\u011furunun \u0259n real v\u0259 \u0259n t\u0259sirli dayaqlar\u0131ndan biri kimi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u015e\u0259kil 1 \u00fc\u00e7\u00fcn alt yaz\u0131: Layih\u0259nin ilkin m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rind\u0259 sah\u0259nin hava n\u0259zar\u0259ti v\u0259 3D topoqrafik skan edilm\u0259si; m\u00fch\u0259ndislik \u00fczr\u0259 b\u00f6y\u00fck q\u0259rarlar\u0131n \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil edir. Layih\u0259 yerd\u0259n ba\u015flam\u0131rsa, datadan ba\u015flay\u0131r \u0130n\u015faat layih\u0259l\u0259rind\u0259 bir \u00e7ox m\u0259s\u0259l\u0259 ilk torpaq i\u015fl\u0259ri g\u00f6r\u00fclm\u0259mi\u015fd\u0259n v\u0259 ya ilk armatur meydan\u00e7aya g\u0259tirilm\u0259mi\u015fd\u0259n \u0259vv\u0259l art\u0131q h\u0259ll olunmu\u015f olur. Keyfiyy\u0259t, s\u00fcr\u0259t, x\u0259rc, yenid\u0259n i\u015fin miqdar\u0131, sifari\u015f\u00e7i [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5550,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[25],"tags":[],"class_list":["post-5569","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bloq"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/azco.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5569","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/azco.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/azco.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azco.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azco.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5569"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/azco.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5569\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5590,"href":"https:\/\/azco.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5569\/revisions\/5590"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azco.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5550"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/azco.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5569"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/azco.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5569"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/azco.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5569"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}