{"id":5506,"date":"2026-07-21T14:47:45","date_gmt":"2026-07-21T11:17:45","guid":{"rendered":"https:\/\/azco.az\/?p=5506"},"modified":"2026-07-21T15:19:31","modified_gmt":"2026-07-21T11:49:31","slug":"sahil-v%c9%99-rutub%c9%99tli-iqliml%c9%99rd%c9%99-beton-isl%c9%99ri-c%c9%99tinlikl%c9%99r-v%c9%99-h%c9%99ll-yollari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/azco.az\/az\/sahil-v%c9%99-rutub%c9%99tli-iqliml%c9%99rd%c9%99-beton-isl%c9%99ri-c%c9%99tinlikl%c9%99r-v%c9%99-h%c9%99ll-yollari\/","title":{"rendered":"Sahil v\u0259 R\u00fctub\u0259tli \u0130qliml\u0259rd\u0259 Beton \u0130\u015fl\u0259ri: \u00c7\u0259tinlikl\u0259r v\u0259 H\u0259ll Yollar\u0131"},"content":{"rendered":"<h2>\u018ftraf M\u00fchitin Layih\u0259l\u0259ndirm\u0259nin Bir Hiss\u0259sin\u0259 \u00c7evrilm\u0259si<\/h2>\n<p>Sahil v\u0259 r\u00fctub\u0259tli iqliml\u0259rd\u0259 beton t\u00f6km\u0259 prosesi, sement, su v\u0259 doldurucular\u0131n q\u0259libl\u0259r\u0259 sad\u0259c\u0259 bo\u015fald\u0131lmas\u0131ndan qat-qat m\u00fcr\u0259kk\u0259b bir m\u0259s\u0259l\u0259dir. Bu, m\u00fch\u0259ndislik d\u0259qiqliyinin, operativ nizam-intizam\u0131n v\u0259 materiallar\u0131n fiziki-kimy\u0259vi x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rinin \u0259traf m\u00fchit faktorlar\u0131na qar\u015f\u0131 davran\u0131\u015f\u0131n\u0131n d\u0259rind\u0259n ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fclm\u0259sini t\u0259l\u0259b ed\u0259n ciddi bir s\u0131naqd\u0131r. R\u00fctub\u0259tin dem\u0259k olar ki, h\u0259mi\u015f\u0259 doyma s\u0259viyy\u0259sind\u0259 oldu\u011fu, d\u0259nizd\u0259n g\u0259l\u0259n k\u00fcl\u0259kl\u0259rin xlor ionlar\u0131 v\u0259 duz hiss\u0259cikl\u0259ri da\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131, s\u0259h\u0259r duman\u0131n\u0131n daim tikinti sah\u0259sini \u00f6rtd\u00fcy\u00fc sahil \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259 beton art\u0131q \u201csakit\u201d v\u0259 \u201cproqnozla\u015fd\u0131r\u0131la bil\u0259n\u201d bir material deyil. Bel\u0259 \u015f\u0259raitd\u0259, \u0259traf m\u00fchitin parametrl\u0259ri arxa plandan \u00e7\u0131xaraq birba\u015fa strateji m\u00fch\u0259ndislik q\u0259rarlar\u0131n\u0131n \u0259sas hiss\u0259sin\u0259 \u00e7evrilir.<\/p>\n<p><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"1536\" class=\"wp-image-5508\" src=\"https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/word-image-5506-1.jpeg\" srcset=\"https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/word-image-5506-1.jpeg 1024w, https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/word-image-5506-1-200x300.jpeg 200w, https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/word-image-5506-1-683x1024.jpeg 683w, https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/word-image-5506-1-768x1152.jpeg 768w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/p>\n<p><em>T\u0259svir: \u015e\u0259f\u0259qd\u0259 iri miqyasl\u0131 sahil infrastrukturu tikinti sah\u0259sinin y\u00fcks\u0259k bucaql\u0131 geni\u015f g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc. Beton s\u00fctunlar\u0131n v\u0259 q\u0259libl\u0259rin \u00fcz\u0259rini a\u011f\u0131r s\u0259h\u0259r duman\u0131 \u00f6rt\u00fcr. Arxa planda d\u0259niz g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. \u0130\u015f\u0131qland\u0131rma soyuq v\u0259 atmosferlidir, r\u00fctub\u0259tli v\u0259 n\u0259mli m\u00fchiti vur\u011fulay\u0131r.<\/em><\/p>\n<p>Bu c\u00fcr \u015f\u0259raitd\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n h\u0259r bir layih\u0259, beton qar\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131n layih\u0259l\u0259ndirilm\u0259sind\u0259n q\u0259libl\u0259rin s\u00f6k\u00fclm\u0259sin\u0259 q\u0259d\u0259r sad\u0259, lakin h\u0259lledici bir sualla \u00fczl\u0259\u015fir: \u201cG\u00f6r\u00fcl\u0259n t\u0259dbirl\u0259r h\u0259qiq\u0259t\u0259n bu iqlim \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcb, yoxsa biz sad\u0259c\u0259 quraq v\u0259 m\u00fclayim zonalar \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015f \u00fcmumi \u015fablonlar\u0131 t\u0259tbiq edirik?\u201d Bu sual\u0131n cavab\u0131, on ill\u0259rl\u0259 dayan\u0131ql\u0131 qalacaq bir struktur il\u0259 bir ne\u00e7\u0259 il \u0259rzind\u0259 sa\u00e7 \u00e7atlar\u0131, davaml\u0131 \u015forla\u015fma v\u0259 armaturun oksidl\u0259\u015fm\u0259si il\u0259 \u00f6z gizli z\u0259iflikl\u0259rinin x\u0259rcl\u0259rini y\u00fckl\u0259y\u0259n bir tikili aras\u0131ndak\u0131 s\u0259rh\u0259di m\u00fc\u0259yy\u0259n edir. R\u00fctub\u0259tli iqliml\u0259rd\u0259 x\u0259talar d\u0259rhal \u00f6z\u00fcn\u00fc b\u00fcruz\u0259 vermir; onlar betonun mikroskopik laylar\u0131nda gizl\u0259nir v\u0259 vizual \u0259lam\u0259tl\u0259r ortaya \u00e7\u0131xd\u0131qda, k\u00f6kl\u00fc d\u00fcz\u0259li\u015fl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn art\u0131q gec olur.<\/p>\n<h2>Y\u00fcks\u0259k R\u00fctub\u0259t: Hidrasiya Prosesinin Dostu, yoxsa D\u00fc\u015fm\u0259ni?<\/h2>\n<p>Y\u00fcks\u0259k r\u00fctub\u0259t \u00f6zl\u00fcy\u00fcnd\u0259 betonun d\u00fc\u015fm\u0259ni deyil; \u0259slind\u0259, n\u0259zar\u0259t alt\u0131nda olduqda, sementin tam hidrasiya prosesin\u0259 k\u00f6m\u0259k ed\u0259 bil\u0259r. Lakin problem ondad\u0131r ki, r\u00fctub\u0259tli iqliml\u0259rd\u0259 biz beton qar\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131n d\u0259qiq tarazl\u0131\u011f\u0131n\u0131 pozan \u201c\u0259lav\u0259 m\u00fchit suyu\u201d il\u0259 qar\u015f\u0131la\u015f\u0131r\u0131q. Betonun layih\u0259 m\u00f6hk\u0259mliyin\u0259 \u00e7atmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi bir hidrasiya rejimin\u0259 ehtiyac\u0131 var. M\u00fchit r\u00fctub\u0259ti \u00e7ox y\u00fcks\u0259k olduqda, \u201cs\u0259rb\u0259st suyun\u201d buxarlanmas\u0131 gecikir. \u0130lk bax\u0131\u015fdan bu, plastik b\u00fcz\u00fclm\u0259 \u00e7atlar\u0131n\u0131n (Plastic Shrinkage) qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 ald\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcsb\u0259t g\u00f6r\u00fcn\u0259 bil\u0259r, lakin idar\u0259 olunmad\u0131qda, z\u0259if s\u0259th lay\u0131na, qab\u0131qlanmaya (Scaling) v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 ke\u00e7iriciliyin artmas\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r.<\/p>\n<p>Sahil zonalar\u0131nda problem sad\u0259c\u0259 su buxar\u0131 il\u0259 m\u0259hdudla\u015fm\u0131r; \u201cXlor \u0130onlar\u0131\u201d da var. Havada as\u0131l\u0131 qalan bu duz hiss\u0259cikl\u0259ri zamanla betonun s\u0259th m\u0259sam\u0259l\u0259rin\u0259 n\u00fcfuz edir. \u018fg\u0259r beton kifay\u0259t q\u0259d\u0259r s\u0131x deyils\u0259 v\u0259 su-sement nisb\u0259ti (W\/C) d\u0259qiq idar\u0259 olunmursa, bu ionlar d\u00fc\u015fm\u0259n s\u0259ng\u0259rini tapan \u0259sg\u0259rl\u0259r kimi m\u0259sam\u0259l\u0259rd\u0259n ke\u00e7\u0259r\u0259k armaturlara \u00e7at\u0131rlar. Xlorun poladla kimy\u0259vi reaksiyas\u0131 aktiv korroziyaya v\u0259 geni\u015fl\u0259nm\u0259 t\u0259zyiqin\u0259 s\u0259b\u0259b olur ki, bu da sonda betonu daxild\u0259n par\u00e7alay\u0131r. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259, beton bu iqlimd\u0259 sad\u0259c\u0259 b\u0259rk bir sement k\u00fctl\u0259si deyil, \u201cke\u00e7ilm\u0259z bir qala\u201d olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<h2>Zamanlama: Beton T\u00f6k\u00fcld\u00fckd\u0259n Sonrak\u0131 Q\u0131z\u0131l Saatlar<\/h2>\n<p>Betonun keyfiyy\u0259tinin kritik h\u00fcdudu, beton t\u00f6k\u00fcld\u00fckd\u0259n sonrak\u0131 ilk bir ne\u00e7\u0259 saat \u0259rzind\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilir. R\u00fctub\u0259tli iqliml\u0259rd\u0259 bu \u201czaman p\u0259nc\u0259r\u0259si\u201d atmosfer d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri \u00e7ox s\u00fcr\u0259tli ba\u015f verdiyi \u00fc\u00e7\u00fcn daha dar v\u0259 h\u0259ssasd\u0131r. Sakit bir g\u00fcn bir saat \u0259rzind\u0259 r\u00fctub\u0259tli bir f\u0131rt\u0131naya v\u0259 ya qat\u0131 dumanl\u0131 havaya \u00e7evril\u0259 bil\u0259r. Beton t\u00f6k\u0259n hey\u0259t \u201chava dinamikas\u0131n\u0131\u201d anlamal\u0131d\u0131r. Bu ilkin saatlarda beton ke\u00e7id m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259dir; n\u0259 mayedir, n\u0259 d\u0259 tam b\u0259rkiyib. Bu m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 ist\u0259nil\u0259n fiziki m\u00fcdaxil\u0259, birba\u015fa sement x\u0259mirinin taml\u0131\u011f\u0131n\u0131n pozulmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur.<\/p>\n<p>Sahil b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259 x\u00fcsusi bir fenomen m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur: \u201cB\u0259rkim\u0259nin gecikm\u0259si\u201d. Y\u00fcks\u0259k r\u00fctub\u0259t ilkin b\u0259rkim\u0259 m\u00fcdd\u0259tini l\u0259ngidir. Bu o dem\u0259kdir ki, podrat\u00e7\u0131 son bitirm\u0259 (Finishing) i\u015fl\u0259rini \u00e7ox d\u0259qiq idar\u0259 etm\u0259lidir. \u018fg\u0259r bitirm\u0259 i\u015fl\u0259ri vaxt\u0131ndan \u0259vv\u0259l apar\u0131larsa, s\u0259thd\u0259ki art\u0131q su betonun t\u0259rkibin\u0259 qar\u0131\u015faraq \u00fcst lay\u0131 z\u0259ifl\u0259dir. \u018fg\u0259r gec apar\u0131larsa, beton b\u00fcz\u00fclm\u0259 \u00e7atlar\u0131na m\u0259ruz qal\u0131r. Bu tarazl\u0131q kitablarda d\u0259qiq r\u0259q\u0259ml\u0259rl\u0259 yaz\u0131lmam\u0131\u015fd\u0131r; bu, sah\u0259 r\u0259hb\u0259rinin s\u0259th\u0259 toxunaraq v\u0259 ani buxarlanma s\u00fcr\u0259tini anlayaraq \u0259ld\u0259 etdiyi \u201csah\u0259 bilikl\u0259ridir\u201d.<\/p>\n<h2>Qar\u0131\u015f\u0131q Layih\u0259si: Aqressiv M\u00fchitd\u0259 Dayan\u0131ql\u0131l\u0131\u011f\u0131n T\u0259m\u0259l da\u015f\u0131<\/h2>\n<p>Sahil layih\u0259l\u0259rind\u0259 edil\u0259n \u0259n b\u00f6y\u00fck s\u0259hv, standart, \u00fcmumi m\u0259qs\u0259dli qar\u0131\u015f\u0131q layih\u0259l\u0259rind\u0259n istifad\u0259 etm\u0259kdir. Bu b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 \u201cY\u00fcks\u0259k Dayan\u0131ql\u0131 Beton\u201d (High Durability Concrete) t\u0259l\u0259b olunur. Bu, m\u0259sam\u0259l\u0259ri doldurmaq (Pore Refinement) v\u0259 korroziya yaradan ionlar\u0131n daxil olmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn silisium duman\u0131 (Silica Fume) v\u0259 ya u\u00e7ucu k\u00fcl (Fly Ash) kimi mineral \u0259lav\u0259l\u0259rd\u0259n istifad\u0259 etm\u0259k dem\u0259kdir. Bundan \u0259lav\u0259, su-sement nisb\u0259tin\u0259 ciddi n\u0259zar\u0259t h\u0259yati \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r. Bu nisb\u0259td\u0259 laz\u0131ms\u0131z yer\u0259 edil\u0259n h\u0259tta 0.05-lik art\u0131m bel\u0259, ke\u00e7iriciliyi eksponent olaraq art\u0131ra bil\u0259r.<\/p>\n<p>\u00c7ox vaxt diqq\u0259td\u0259n k\u0259narda qalan bir m\u0259qam \u201cQ\u0259l\u0259vi-Silisium Reaksiyas\u0131d\u0131r\u201d (ASR). R\u00fctub\u0259tli zonalarda, istifad\u0259 olunan doldurucular reaksiyaya meyillidirs\u0259, m\u00fchit r\u00fctub\u0259ti katalizator rolunu oynay\u0131r v\u0259 betonun daxili geni\u015fl\u0259nm\u0259sin\u0259 v\u0259 f\u0259lak\u0259tli \u00e7atlara s\u0259b\u0259b olur. Sahil iqliml\u0259rind\u0259 m\u00fch\u0259ndisl\u0259r doldurucular\u0131n reaktivlik testl\u0259rin\u0259 m\u00fctl\u0259q ciddi yana\u015fmal\u0131d\u0131rlar. Burada laboratoriyada 28 g\u00fcn \u0259rzind\u0259 \u0259ld\u0259 edil\u0259n s\u0131x\u0131lma m\u00f6hk\u0259mliyi hekay\u0259nin yaln\u0131z bir hiss\u0259sidir; daha vacib olan betonun uzunm\u00fcdd\u0259tli d\u00f6vrd\u0259 aqressiv kimy\u0259vi m\u00fchit\u0259 qar\u015f\u0131 davran\u0131\u015f\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"1536\" class=\"wp-image-5511\" src=\"https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/word-image-5506-2.jpeg\" srcset=\"https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/word-image-5506-2.jpeg 1024w, https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/word-image-5506-2-200x300.jpeg 200w, https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/word-image-5506-2-683x1024.jpeg 683w, https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/word-image-5506-2-768x1152.jpeg 768w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/p>\n<p><em>T\u0259svir: Sah\u0259 laboratoriyas\u0131nda betonun ke\u00e7iriciliyini v\u0259 ya xlor ionlar\u0131n\u0131n n\u00fcfuzetm\u0259 testini aparan m\u00fct\u0259x\u0259ssisin yax\u0131n plan \u015f\u0259kli. Fokus ixtisasla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f avadanl\u0131qlara v\u0259 m\u00fct\u0259x\u0259ssisin i\u015fin\u0259 k\u00f6kl\u0259nmi\u015f \u0259ll\u0259rin\u0259 y\u00f6n\u0259lib. M\u00fcasir, elmi v\u0259 t\u0259miz estetika.<\/em><\/p>\n<h2>B\u00f6hran \u015e\u0259raitind\u0259 Risk \u0130dar\u0259etm\u0259si (Q\u0259fil Ya\u011f\u0131\u015flar)<\/h2>\n<p>Sahil tikinti sah\u0259l\u0259rind\u0259 \u0259n b\u00f6y\u00fck \u00e7\u0259tinlikl\u0259rd\u0259n biri beton t\u00f6km\u0259 zaman\u0131 ba\u015flayan q\u0259fil ya\u011f\u0131\u015flard\u0131r. Bir \u00e7ox podrat\u00e7\u0131 ki\u00e7ik ya\u011f\u0131\u015f zaman\u0131 i\u015fi dayand\u0131rm\u0131r v\u0259 bu, \u0259n b\u00f6y\u00fck riskdir. Y\u00fcng\u00fcl ya\u011f\u0131\u015f bel\u0259, betonun \u00fcst lay\u0131ndak\u0131 su-sement nisb\u0259tini d\u0259rhal d\u0259yi\u015fdir\u0259r\u0259k s\u0259thi \u201cz\u0259if\u201d v\u0259 \u201cqab\u0131qlanma\u011fa meyilli\u201d edir.<\/p>\n<p>Bel\u0259 v\u0259ziyy\u0259tl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn pe\u015f\u0259kar protokol n\u0259dir? Birincisi, sah\u0259d\u0259 h\u0259r zaman h\u0259r\u0259k\u0259tli \u00f6rt\u00fckl\u0259r v\u0259 ya a\u011f\u0131r su ke\u00e7irm\u0259y\u0259n brezentl\u0259r olmal\u0131d\u0131r ki, t\u0259z\u0259 t\u00f6k\u00fclm\u00fc\u015f betonun \u00fcz\u0259rin\u0259 d\u0259rhal \u00e7\u0259kilsin. \u0130kincisi, ya\u011f\u0131\u015f \u015fidd\u0259tl\u0259n\u0259rs\u0259, beton t\u00f6km\u0259 dayand\u0131r\u0131lmal\u0131 v\u0259 m\u00fch\u0259ndislik prinsipl\u0259rin\u0259 uy\u011fun olaraq \u201c\u0130\u015f tiki\u015fi\u201d (Construction Joint) yarad\u0131lmal\u0131d\u0131r. Ya\u011f\u0131\u015f suyunun q\u0259libl\u0259rd\u0259 toplanmas\u0131na he\u00e7 vaxt icaz\u0259 verilm\u0259m\u0259lidir; i\u015f\u0259 davam etm\u0259zd\u0259n \u0259vv\u0259l bu su tamamil\u0259 bo\u015fald\u0131lmal\u0131d\u0131r. B\u00f6hran \u015f\u0259raiti \u00fc\u00e7\u00fcn plan\u0131 olmayan bir komanda, sahil iqliml\u0259rind\u0259 \u0259n z\u0259if komandad\u0131r.<\/p>\n<h2>\u0130\u015f\u00f6nc\u0259si \u00dcnsiyy\u0259t v\u0259 Yoxlama Siyah\u0131lar\u0131n\u0131n \u018fh\u0259miyy\u0259ti<\/h2>\n<p>Niy\u0259 b\u0259zi layih\u0259l\u0259r \u0259n pis hava \u015f\u0259raitind\u0259 bel\u0259 u\u011fur qazan\u0131r? Cavab \u201c\u0130stehsal\u00f6nc\u0259si M\u0259d\u0259niyy\u0259td\u0259dir\u201d. Qabaqc\u0131l layih\u0259l\u0259rd\u0259 he\u00e7 bir beton i\u015fi ciddi \u201cToolbox Talk\u201d (t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik v\u0259 icraat m\u00fczakir\u0259si) iclas\u0131 olmadan ba\u015flam\u0131r. Bu iclaslarda t\u0259kc\u0259 i\u015f\u00e7i q\u00fcvv\u0259si deyil, n\u0259zar\u0259t\u00e7il\u0259r v\u0259 beton t\u0259chizat\u00e7\u0131lar\u0131 da i\u015ftirak edir. Beton \u00f6nc\u0259si yoxlama siyah\u0131lar\u0131 (check-list) &#8220;q\u0259lib t\u0259mizliyi&#8221;nd\u0259n k\u0259nara \u00e7\u0131xaraq, 12 saatl\u0131q hava proqnozunu, x\u00fcsusi \u015f\u0259raitd\u0259 zavodun istehsal g\u00fcc\u00fcn\u00fc v\u0259 betonun s\u00fcr\u0259tli bo\u015fald\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn logistikan\u0131 \u0259hat\u0259 etm\u0259lidir.<\/p>\n<p>R\u00fctub\u0259tli iqliml\u0259rd\u0259 beton zavodu il\u0259 tikinti sah\u0259si aras\u0131nda radio \u0259laq\u0259si h\u0259yati \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r. Zavodda doldurucular\u0131n r\u00fctub\u0259ti d\u0259yi\u015f\u0259rs\u0259, qar\u0131\u015f\u0131q ma\u015f\u0131n\u0131ndak\u0131 \u0259lav\u0259 su nisb\u0259ti d\u0259rhal t\u0259nziml\u0259nm\u0259lidir. Bir \u00e7ox podrat\u00e7\u0131 bu t\u0259nziml\u0259m\u0259l\u0259ri \u201cd\u0259yi\u015fiklik c\u00fczidir\u201d d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259r\u0259k etmir, lakin r\u00fctub\u0259tli iqlimd\u0259 bu \u201cc\u00fczi\u201d d\u0259yi\u015fiklik ke\u00e7irici v\u0259 ke\u00e7irilm\u0259z beton aras\u0131ndak\u0131 f\u0259rqdir.<\/p>\n<h2>K\u00fcrl\u0259m\u0259 (Curing): Layih\u0259l\u0259rin \u00c7oxunun U\u011fursuz Oldu\u011fu M\u0259qam<\/h2>\n<p>Y\u00fcks\u0259k r\u00fctub\u0259tli zonalarda \u0259n \u00e7ox yay\u0131lm\u0131\u015f yanl\u0131\u015f fikir budur ki, \u201chava k\u00fcrl\u0259m\u0259ni \u00f6z\u00fc edir\u201d. Bu, b\u00f6y\u00fck bir hesablama x\u0259tas\u0131d\u0131r. B\u0259li, hava r\u00fctub\u0259tlidir, amma bu r\u00fctub\u0259t sementin b\u00fct\u00fcn komponentl\u0259rinin tam hidrasiyas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn kifay\u0259tdirmi? Daha da \u00f6n\u0259mlisi, bu hava temperatur dal\u011falanmalar\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 al\u0131rm\u0131? Sahil iqlimind\u0259 g\u00fcnd\u00fcz v\u0259 gec\u0259 aras\u0131ndak\u0131 temperatur f\u0259rqi \u201cTermal Qradiyent\u201d yarada bil\u0259r. \u018fg\u0259r betonun s\u0259thi daxilind\u0259n daha s\u00fcr\u0259tli soyuyarsa, g\u0259rilm\u0259 stressl\u0259ri yaran\u0131r v\u0259 beton termal \u00e7atlara m\u0259ruz qal\u0131r.<\/p>\n<p>R\u00fctub\u0259tli iqlimd\u0259 k\u00fcrl\u0259m\u0259, sad\u0259c\u0259 islatmaq deyil, \u201cb\u0259rab\u0259r qorunma\u201d dem\u0259kdir. S\u00fcr\u0259tli buxarlanman\u0131 idar\u0259 etm\u0259k v\u0259 s\u0259thi d\u0259nizd\u0259n g\u0259l\u0259n soyuq k\u00fcl\u0259kl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 izolyasiya etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn qoruyucu \u00f6rt\u00fckl\u0259rd\u0259n (m\u0259s\u0259l\u0259n, ya\u015f \u00e7\u0259t\u0259n\u0259 \u00e7uval\u0131 v\u0259 ya y\u00fcks\u0259k keyfiyy\u0259tli polietilen filml\u0259r) istifad\u0259 edilm\u0259lidir. Bu b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 k\u00fcrl\u0259m\u0259 \u201cpassiv\u201d deyil, \u201caktiv\u201d olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"1536\" class=\"wp-image-5514\" src=\"https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/word-image-5506-3.jpeg\" srcset=\"https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/word-image-5506-3.jpeg 1024w, https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/word-image-5506-3-200x300.jpeg 200w, https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/word-image-5506-3-683x1024.jpeg 683w, https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/word-image-5506-3-768x1152.jpeg 768w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/p>\n<p><em>T\u0259svir: Yeni s\u00f6k\u00fclm\u00fc\u015f beton s\u00fctunlar\u0131n a\u011f\u0131r k\u00fcrl\u0259m\u0259 \u00f6rt\u00fckl\u0259ri v\u0259 geotekstil v\u0259r\u0259ql\u0259ri il\u0259 diqq\u0259tl\u0259 b\u00fck\u00fclm\u0259sinin yax\u0131n plan \u015f\u0259kli. Qoruyucu \u00f6rt\u00fcy\u00fcn \u00fcz\u0259rind\u0259 su damc\u0131lar\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr; sah\u0259nin t\u0259miz, y\u00fcks\u0259k standartl\u0131 v\u0259 yax\u015f\u0131 idar\u0259 olundu\u011funu n\u00fcmayi\u015f etdirir.<\/em><\/p>\n<p><strong>Keyfiyy\u0259t\u0259 N\u0259zar\u0259t: Reaktiv deyil, Proaktiv yana\u015fma<\/strong><\/p>\n<p>R\u00fctub\u0259tli iqliml\u0259rd\u0259 keyfiyy\u0259t\u0259 n\u0259zar\u0259t (QC) sad\u0259 n\u00fcmun\u0259 g\u00f6t\u00fcrm\u0259kd\u0259n daha geni\u015f olmal\u0131d\u0131r. Biz \u201cPerformans G\u00f6st\u0259ricil\u0259rini\u201d izl\u0259m\u0259liyik. Betonun s\u0259th r\u00fctub\u0259ti ilk saatlarda b\u0259rab\u0259rdirmi? B\u00fcz\u00fclm\u0259 s\u00fcr\u0259ti g\u00f6zl\u0259nildiyi kimidirmi? S\u0259thin son s\u0259viyy\u0259si h\u0259ddind\u0259n art\u0131q su ayr\u0131lmas\u0131n\u0131 (bleeding) g\u00f6st\u0259rirmi?<\/p>\n<p>Sahil zonalar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259yati \u0259h\u0259miyy\u0259tli bir test \u201cKe\u00e7iricilik Testidir\u201d. Layih\u0259 t\u0259l\u0259bl\u0259rini a\u015fan s\u0131x\u0131lma m\u00f6hk\u0259mliyi b\u0259z\u0259n aldad\u0131c\u0131 ola bil\u0259r. Y\u00fcks\u0259k ke\u00e7iriciliy\u0259 malik y\u00fcks\u0259k m\u00f6hk\u0259mlikli beton, sahil iqlimind\u0259 u\u011fursuzlu\u011fa m\u0259hkumdur. Biz\u0259 \u201cke\u00e7ilm\u0259zlik\u201d laz\u0131md\u0131r. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259, su hopdurma v\u0259 xlor ionlar\u0131n\u0131n n\u00fcfuzetm\u0259 d\u0259rinliyi kimi dayan\u0131ql\u0131l\u0131q testl\u0259ri QC rutinimizin bir hiss\u0259si olmal\u0131d\u0131r. Bu testl\u0259ri etm\u0259m\u0259k b\u00f6y\u00fck bir riskdir v\u0259 bunun hesab\u0131n\u0131 ill\u0259r sonra binan\u0131n sahibl\u0259ri \u00f6d\u0259y\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p><strong>H\u0259yat D\u00f6vr\u00fc X\u0259rcl\u0259ri (Life Cycle Costing) v\u0259 Layih\u0259 \u0130qtisadiyyat\u0131<\/strong><\/p>\n<p>\u0130nvestorlar \u00fc\u00e7\u00fcn \u201cx\u0259rc\u201d h\u0259r zaman prioritetdir. Budur ac\u0131 bir h\u0259qiq\u0259t: sahil iqliml\u0259rind\u0259 y\u00fcks\u0259k keyfiyy\u0259tli beton i\u015fi, \u0259n\u0259n\u0259vi \u00fcsullardan ilkin m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 20% daha baha ba\u015fa g\u0259l\u0259 bil\u0259r. Lakin \u201cH\u0259yat D\u00f6vr\u00fc X\u0259rcl\u0259ri\u201d (LCC) t\u0259hlili g\u00f6st\u0259rir ki, bu \u0259lav\u0259 x\u0259rc \u0259slind\u0259 y\u00fcks\u0259k g\u0259lirli bir investisiyad\u0131r.<\/p>\n<p>\u018fg\u0259r bir tikili xlor ionlar\u0131n\u0131n n\u00fcfuzu s\u0259b\u0259bind\u0259n c\u0259mi 10 il sonra ciddi t\u0259mir\u0259, rezin inyeksiyas\u0131na v\u0259 ya armatur b\u0259rpas\u0131na ehtiyac duyarsa, bu x\u0259rcl\u0259r ilkin 20%-lik f\u0259rqd\u0259n qat-qat \u00e7ox olacaq. Maliyy\u0259 x\u0259rcl\u0259rind\u0259n \u0259lav\u0259, \u201cistismar\u0131n itirilm\u0259si\u201d (m\u0259s\u0259l\u0259n, t\u0259mir \u00fc\u00e7\u00fcn kommersiya binas\u0131n\u0131n bo\u015fald\u0131lmas\u0131) \u00e7ox a\u011f\u0131rd\u0131r. Bu faktorlar\u0131 layih\u0259nin iqtisadi modell\u0259rin\u0259 daxil etdikd\u0259 g\u00f6r\u00fcr\u00fck ki, r\u00fctub\u0259tli iqlimd\u0259 d\u0259qiq m\u00fch\u0259ndislik t\u0259kc\u0259 texniki z\u0259rur\u0259t deyil, h\u0259m d\u0259 \u201cmaliyy\u0259 z\u0259rur\u0259tidir\u201d.<\/p>\n<p><strong>Son s\u00f6z: T\u0259bi\u0259t\u0259 H\u00f6rm\u0259t, Dayan\u0131ql\u0131l\u0131\u011f\u0131n A\u00e7ar\u0131d\u0131r<\/strong><\/p>\n<p>Sahil v\u0259 r\u00fctub\u0259tli b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 beton t\u00f6km\u0259k, m\u00fch\u0259ndisliyin t\u0259bi\u0259t q\u00fcvv\u0259l\u0259ri il\u0259 qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131\u011f\u0131 bir meydand\u0131r; t\u0259bi\u0259t h\u0259r an r\u00fctub\u0259ti v\u0259 duzu il\u0259 bizim qurdu\u011fumuz kimy\u0259vi ba\u011flar\u0131 h\u0259ll etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Bu meydanda \u0259limizd\u0259 olan yegan\u0259 al\u0259t \u201cD\u0259qiqlikdir\u201d. Qar\u0131\u015f\u0131q layih\u0259sind\u0259, icraatda v\u0259 bax\u0131mda d\u0259qiqlik. Bu yolda he\u00e7 bir q\u0131sa yol yoxdur.<\/p>\n<p>Tikili, sonda bizim d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 t\u0259rzimizin m\u0259hsuludur. \u018fg\u0259r biz \u0259traf m\u00fchitin r\u00fctub\u0259tin\u0259 h\u00f6rm\u0259t ets\u0259k v\u0259 onu bir mane\u0259 deyil, t\u0259nlikl\u0259rimizin \u0259sas parametri kimi q\u0259bul ets\u0259k, zaman\u0131n v\u0259 t\u0259bi\u0259tin s\u0131na\u011f\u0131na davam g\u0259tir\u0259n strukturlar yaradaca\u011f\u0131q. Dayan\u0131ql\u0131 struktur, material elmi, icra s\u0259n\u0259ti v\u0259 iqlim anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n m\u00fck\u0259mm\u0259l uy\u011funlu\u011funun n\u0259tic\u0259sidir. Bu pe\u015f\u0259d\u0259, do\u011fru in\u015fa etm\u0259k, \u00f6z m\u00fckafat\u0131n\u0131 tikilinin dayan\u0131ql\u0131l\u0131\u011f\u0131nda g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259k. Dayan\u0131ql\u0131 tikili, \u00f6z iqlimi il\u0259 nec\u0259 ah\u0259ngdar davranaca\u011f\u0131n\u0131 bil\u0259n m\u00fch\u0259ndisin \u0259n yax\u015f\u0131 reklam\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u018ftraf M\u00fchitin Layih\u0259l\u0259ndirm\u0259nin Bir Hiss\u0259sin\u0259 \u00c7evrilm\u0259si Sahil v\u0259 r\u00fctub\u0259tli iqliml\u0259rd\u0259 beton t\u00f6km\u0259 prosesi, sement, su v\u0259 doldurucular\u0131n q\u0259libl\u0259r\u0259 sad\u0259c\u0259 bo\u015fald\u0131lmas\u0131ndan qat-qat m\u00fcr\u0259kk\u0259b bir m\u0259s\u0259l\u0259dir. Bu, m\u00fch\u0259ndislik d\u0259qiqliyinin, operativ nizam-intizam\u0131n v\u0259 materiallar\u0131n fiziki-kimy\u0259vi x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rinin \u0259traf m\u00fchit faktorlar\u0131na qar\u015f\u0131 davran\u0131\u015f\u0131n\u0131n d\u0259rind\u0259n ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fclm\u0259sini t\u0259l\u0259b ed\u0259n ciddi bir s\u0131naqd\u0131r. R\u00fctub\u0259tin dem\u0259k olar ki, h\u0259mi\u015f\u0259 doyma s\u0259viyy\u0259sind\u0259 oldu\u011fu, d\u0259nizd\u0259n [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5493,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"class_list":["post-5506","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized-az"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/azco.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5506","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/azco.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/azco.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azco.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azco.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5506"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/azco.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5506\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5517,"href":"https:\/\/azco.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5506\/revisions\/5517"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azco.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5493"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/azco.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5506"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/azco.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5506"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/azco.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5506"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}