{"id":5393,"date":"2026-07-02T15:22:59","date_gmt":"2026-07-02T11:52:59","guid":{"rendered":"https:\/\/azco.az\/?p=5393"},"modified":"2026-07-02T16:12:00","modified_gmt":"2026-07-02T12:42:00","slug":"baki-iqlimind%c9%99-betonun-davamliliq-strategiyasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/azco.az\/az\/baki-iqlimind%c9%99-betonun-davamliliq-strategiyasi\/","title":{"rendered":"Bak\u0131 \u0130qlimind\u0259 Betonun Davaml\u0131l\u0131q Strategiyas\u0131"},"content":{"rendered":"<h2>Giri\u015f: Beton Texnologiyas\u0131nda Davaml\u0131l\u0131q v\u0259 M\u00fcqavim\u0259t Paradigmas\u0131<\/h2>\n<p>M\u00fcasir m\u00fclki tikintid\u0259 betonun sad\u0259c\u0259 \u201cs\u0131x\u0131lma m\u00fcqavim\u0259ti\u201d (compressive strength) \u0259sas\u0131nda layih\u0259l\u0259ndirilm\u0259si art\u0131q k\u00f6hn\u0259lmi\u015f bir yana\u015fmad\u0131r. X\u00fcsusil\u0259 Bak\u0131 v\u0259 \u0259traf \u0259razil\u0259r kimi aqressiv ekoloji m\u00fchitl\u0259rd\u0259, betonun \u201cdavaml\u0131l\u0131\u011f\u0131\u201d (durability) \u0259n az\u0131 onun mexaniki m\u00f6hk\u0259mliyi q\u0259d\u0259r kritikdir. Betonun korroziyaya u\u011framas\u0131, strukturun istismar \u00f6m\u00fcr m\u00fcdd\u0259tini (service life) k\u0259skin \u015f\u0259kild\u0259 azald\u0131r v\u0259 iqtisadi itkil\u0259r\u0259 yol a\u00e7\u0131r.<\/p>\n<p>Bu m\u0259qal\u0259d\u0259 biz Bak\u0131n\u0131n X\u0259z\u0259r sahili zonas\u0131na xas olan kimy\u0259vi v\u0259 fiziki t\u0259sirl\u0259ri analiz ed\u0259c\u0259yik. M\u0259qs\u0259dimiz, yerli m\u00fch\u0259ndis v\u0259 podrat\u00e7\u0131lar \u00fc\u00e7\u00fcn betonun t\u0259rkibinin optimalla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, mikrosilika (micro-silica) kimi puzolanik materiallar\u0131n strateji t\u0259tbiqi v\u0259 betonun qorunma qat\u0131n\u0131n (concrete cover) idar\u0259 olunmas\u0131 bar\u0259d\u0259 elmi-praktiki b\u0259l\u0259d\u00e7i t\u0259qdim etm\u0259kdir.<\/p>\n<h2>1. Bak\u0131n\u0131n Korroziv Atmosferi: Ekoloji Sinifl\u0259rin (Exposure Classes) Analizi<\/h2>\n<p>Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259ri \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus mikroiqlim\u0259 malikdir: y\u00fcks\u0259k n\u0259mi\u015flik, X\u0259z\u0259r d\u0259nizind\u0259n g\u0259l\u0259n duzlu aerozollar v\u0259 k\u0259skin temperatur d\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259ri. EN 206 standart\u0131na \u0259sas\u0259n, bu regiondak\u0131 tikilil\u0259r \u0259sas\u0259n a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 t\u0259sir sinifl\u0259rin\u0259 daxil edilir:<\/p>\n<h3>1.1. Xlorid \u0130onlar\u0131n\u0131n T\u0259cav\u00fcz Mexanizmi (XS v\u0259 XD Sinifl\u0259ri)<\/h3>\n<p>X\u0259z\u0259r d\u0259nizind\u0259n \u0259s\u0259n \u015fimal k\u00fcl\u0259kl\u0259ri xlorid hiss\u0259cikl\u0259rini betonun s\u0259thin\u0259 da\u015f\u0131y\u0131r. Bu ionlar betonun kapilyar m\u0259sam\u0259l\u0259ri vasit\u0259sil\u0259 armatur qat\u0131na q\u0259d\u0259r n\u00fcfuz edir. Armaturun \u0259traf\u0131ndak\u0131 paslanmayan m\u00fcdafi\u0259 qat\u0131 (passive layer) xloridl\u0259rin kritik konsentrasiyas\u0131na \u00e7atd\u0131qda da\u011f\u0131l\u0131r v\u0259 elektrokimy\u0259vi korroziya ba\u015flay\u0131r.<\/p>\n<p>M\u00fch\u0259ndislik Fakt\u0131: Xloridl\u0259rin n\u00fcfuz etm\u0259 s\u00fcr\u0259ti betonun su-sement nisb\u0259tind\u0259n (W\/C ratio) birba\u015fa as\u0131l\u0131d\u0131r. Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn bu nisb\u0259tin 0.40-dan yuxar\u0131 olmas\u0131 riskli hesab edilir.<\/p>\n<p><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-5381\" src=\"https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Chloride-Ion-Intrusion-Mechanism.jpg\" alt=\"Engineering Insight\" width=\"894\" height=\"595\" srcset=\"https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Chloride-Ion-Intrusion-Mechanism.jpg 894w, https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Chloride-Ion-Intrusion-Mechanism-300x200.jpg 300w, https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Chloride-Ion-Intrusion-Mechanism-768x511.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 894px) 100vw, 894px\" \/><\/p>\n<h3>1.2. Ab\u015feronun K\u00fcl\u0259k Rejimi v\u0259 Duz Da\u015f\u0131nmas\u0131<\/h3>\n<p>Bak\u0131n\u0131n \u201cX\u0259zri\u201d k\u00fcl\u0259yi sad\u0259c\u0259 bir meteoroloji hadis\u0259 deyil, h\u0259m d\u0259 bir korroziya katalizatorudur. D\u0259nizd\u0259n g\u0259l\u0259n r\u00fctub\u0259tli v\u0259 duzlu hava betonun s\u0259thind\u0259 kristalla\u015fmaya s\u0259b\u0259b olur. Bu proses betonun m\u0259sam\u0259 strukturunda daxili g\u0259rginlikl\u0259r yarad\u0131r v\u0259 zamanla \u201cspalling\u201d (betonun qopub t\u00f6k\u00fclm\u0259si) hadis\u0259sin\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r.<\/p>\n<h2>2. Betonun Ke\u00e7iriciliyini Azaltmaq \u00dc\u00e7\u00fcn Texnoloji H\u0259ll\u0259r<\/h2>\n<p>Betonun \u00f6mr\u00fcn\u00fc uzatma\u011f\u0131n yegan\u0259 yolu onun strukturunu \u201cs\u0131xla\u015fd\u0131rmaq\u201dd\u0131r. M\u0259sam\u0259l\u0259rin \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcn\u00fc v\u0259 say\u0131n\u0131 azaltmaqla z\u0259r\u0259rli madd\u0259l\u0259rin giri\u015fini \u0259ng\u0259ll\u0259m\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n<h3>2.1. Puzolanlar\u0131n Strateji Rolu: Mikrosilika (Silica Fume)<\/h3>\n<p>Mikrosilika, sement hiss\u0259cikl\u0259ri aras\u0131ndak\u0131 mikroskopik bo\u015fluqlar\u0131 dolduran \u0259n effektiv \u0259lav\u0259dir. O, t\u0259kc\u0259 fiziki doldurucu deyil, h\u0259m d\u0259 kalsium-hidroksidl\u0259 reaksiyaya gir\u0259r\u0259k \u0259lav\u0259 C-S-H gel yarad\u0131r. Bu, betonun kapilyar \u015f\u0259b\u0259k\u0259sini k\u0259sir v\u0259 ke\u00e7iriciliyi (permeability) minimuma endirir. Bak\u0131dak\u0131 d\u0259nizk\u0259nar\u0131 layih\u0259l\u0259rd\u0259 sementin 5-8%-i q\u0259d\u0259r mikrosilika istifad\u0259si m\u00fctl\u0259qdir.<\/p>\n<h3>2.2. Betonun M\u00fcdafi\u0259 Qat\u0131 (Concrete Cover) v\u0259 Onun \u00d6n\u0259mi<\/h3>\n<p>\u00c7ox vaxt \u015fantiy\u0259l\u0259rd\u0259 diqq\u0259td\u0259n k\u0259narda qalan bu parametr, \u0259slind\u0259 birinci m\u00fcdafi\u0259 x\u0259ttidir. Bak\u0131n\u0131n korroziv m\u00fchitind\u0259 armatur \u00fcz\u0259rind\u0259ki beton \u00f6rt\u00fcy\u00fc (pasyer) \u0259n az\u0131 50-65 mm olmal\u0131d\u0131r. Ki\u00e7ik bir x\u0259ta, m\u0259s\u0259l\u0259n 20 mm-lik bir azalma, korroziyan\u0131n ba\u015flama m\u00fcdd\u0259tini 10 il tezl\u0259\u015fdir\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<h2>3. Plastik \u00c7atlar\u0131n v\u0259 \u0130stilik G\u0259rginlikl\u0259rinin \u0130dar\u0259 Edilm\u0259si<\/h2>\n<p>Bak\u0131 iqlimind\u0259 beton t\u00f6k\u0259rk\u0259n qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u0259n b\u00f6y\u00fck texniki \u00e7\u0259tinlikl\u0259rd\u0259n biri y\u00fcks\u0259k buxarlanma s\u00fcr\u0259tidir. K\u00fcl\u0259k v\u0259 a\u015fa\u011f\u0131 r\u00fctub\u0259t, beton h\u0259l\u0259 plastik fazada ik\u0259n suyun s\u0259thd\u0259n s\u00fcr\u0259tl\u0259 itm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olur.<\/p>\n<h3>3.1. Kimy\u0259vi \u018flav\u0259l\u0259rin M\u00fch\u0259ndisliyi: Polikarboksilat Texnologiyas\u0131<\/h3>\n<p>Modern beton dizayn\u0131nda \u201cWorkability\u201d (i\u015fl\u0259n\u0259 bilirlik) il\u0259 a\u015fa\u011f\u0131 \u201cW\/C\u201d nisb\u0259ti aras\u0131ndak\u0131 balans\u0131 yaln\u0131z \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc n\u0259sil superplastifikatorlarla (PCE \u2013 Polycarboxylate Ether) qurmaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n<p>Mexanizm: PCE molekullar\u0131 sement hiss\u0259cikl\u0259rini sterik it\u0259l\u0259m\u0259 (steric hindrance) prinsipi il\u0259 bir-birind\u0259n ay\u0131r\u0131r. Bu, suyun sement matriksi daxilind\u0259 daha effektiv paylanmas\u0131na v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 betonun s\u0131xl\u0131\u011f\u0131n\u0131n artmas\u0131na \u015f\u0259rait yarad\u0131r. Bak\u0131dak\u0131 y\u00fcks\u0259k temperaturlu g\u00fcnl\u0259rd\u0259 \u201cSlump\u201d (\u00e7\u00f6km\u0259) itkisini idar\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn gecikdirici (retarder) t\u0259sirli \u0259lav\u0259l\u0259rin inteqrasiyas\u0131 m\u00fctl\u0259qdir.<\/p>\n<h3>3.2. Plastik B\u00fcz\u00fclm\u0259y\u0259 Qar\u015f\u0131 Mikro-Lifl\u0259r (Micro-Fibers)<\/h3>\n<p>Yaln\u0131z kimy\u0259vi \u0259lav\u0259l\u0259r kifay\u0259t deyil. Betonun dart\u0131lma m\u00fcqavim\u0259ti ilk saatlarda s\u0131f\u0131ra yax\u0131n oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn, polipropilen lifl\u0259rin (PP fibers) qar\u0131\u015f\u0131\u011fa \u0259lav\u0259 edilm\u0259si t\u00f6vsiy\u0259 olunur. Bu lifl\u0259r beton daxilind\u0259 \u00fc\u00e7\u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc bir \u015f\u0259b\u0259k\u0259 quraraq mikroskopik \u00e7atlar\u0131n (micro-cracks) b\u00f6y\u00fck makro-\u00e7atlara \u00e7evrilm\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 al\u0131r.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-5384\" src=\"https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Concrete-Cover-Management.jpg\" alt=\"Mitigation of Plastic Shrinkage and Thermal Deformation\" width=\"951\" height=\"634\" srcset=\"https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Concrete-Cover-Management.jpg 951w, https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Concrete-Cover-Management-300x200.jpg 300w, https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Concrete-Cover-Management-768x512.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 951px) 100vw, 951px\" \/><\/p>\n<h2>4. Betonun M\u00fcalic\u0259si (Curing): \u201c7 Q\u0131z\u0131l G\u00fcn\u201d Protokolu<\/h2>\n<p>M\u00fch\u0259ndislik n\u00f6qteyi-n\u0259z\u0259rind\u0259n, betonun keyfiyy\u0259tinin 50%-i onun t\u0259rkibind\u0259n, dig\u0259r 50%-i is\u0259 d\u00fczg\u00fcn qulluqdan (curing) as\u0131l\u0131d\u0131r. Bak\u0131n\u0131n aqressiv g\u00fcn\u0259\u015fi alt\u0131nda betonun \u201cyanmas\u0131\u201d (suyunu vaxt\u0131ndan \u0259vv\u0259l itirm\u0259si) strukturun b\u00fct\u00fcn g\u0259l\u0259c\u0259k \u00f6mr\u00fcn\u00fc t\u0259hl\u00fck\u0259y\u0259 at\u0131r.<\/p>\n<h3>4.1. Buxarlanman\u0131n Qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n Al\u0131nmas\u0131: Kimy\u0259vi Membranlar<\/h3>\n<p>Sah\u0259d\u0259 daimi sulama (ponding) h\u0259r zaman m\u00fcmk\u00fcn olmaya bil\u0259r. Bel\u0259 hallarda \u201cCuring Compound\u201d ad\u0131 veril\u0259n kimy\u0259vi p\u0259rd\u0259 yarad\u0131c\u0131 madd\u0259l\u0259rd\u0259n istifad\u0259 edilm\u0259lidir. Bu madd\u0259l\u0259r betonun s\u0259thind\u0259 ke\u00e7irilm\u0259z bir t\u0259b\u0259q\u0259 yaradaraq, daxili n\u0259mliyin \u0259n az\u0131 90%-ni daxild\u0259 saxlay\u0131r. Bu, sementin tam hidratasiyas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn laz\u0131mi m\u00fchiti t\u0259min edir.<\/p>\n<h3>4.2. \u0130stilik G\u0259rginliyi v\u0259 Massiv Beton T\u00f6k\u00fcm\u00fc<\/h3>\n<p>B\u00f6y\u00fck h\u0259cmli fundamentl\u0259rin v\u0259 ya qal\u0131n divarlar\u0131n t\u00f6k\u00fclm\u0259si zaman\u0131 \u201cThermal Cracking\u201d (istilik \u00e7atlamas\u0131) riski yaran\u0131r. Betonun daxili temperaturu il\u0259 s\u0259th temperaturu aras\u0131ndak\u0131 f\u0259rq 20\u00b0C-ni ke\u00e7m\u0259m\u0259lidir. Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn bu, buzlu sudan istifad\u0259ni v\u0259 ya sementin bir hiss\u0259sinin u\u00e7ucu k\u00fcl (fly ash) il\u0259 \u0259v\u0259z edilm\u0259sini z\u0259ruri edir.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-5387\" src=\"https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Rapid-Chloride-Permeability-Test-.jpg\" alt=\"Rapid Chloride Permeability Test\" width=\"990\" height=\"660\" srcset=\"https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Rapid-Chloride-Permeability-Test-.jpg 990w, https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Rapid-Chloride-Permeability-Test--300x200.jpg 300w, https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Rapid-Chloride-Permeability-Test--768x512.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 990px) 100vw, 990px\" \/><\/p>\n<h2>5. Keyfiyy\u0259t\u0259 N\u0259zar\u0259t (QC) v\u0259 Q\u0259bul Testl\u0259ri<\/h2>\n<p>Bir layih\u0259nin u\u011furu ka\u011f\u0131z \u00fcz\u0259rind\u0259ki dizaynda deyil, sah\u0259d\u0259ki icradad\u0131r. Bak\u0131dak\u0131 m\u00fch\u0259ndisl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 test protokollar\u0131 t\u0259nqidi \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir:<\/p>\n<h3>5.1. RCPT Testi (ASTM C1202)<\/h3>\n<p>Betonun s\u0131x\u0131lma m\u00fcqavim\u0259ti (MPa) onun xlorid ke\u00e7iriciliyi haqq\u0131nda tam m\u0259lumat vermir. Rapid Chloride Permeability Test (RCPT) vasit\u0259sil\u0259 betonun elektrik ke\u00e7iriciliyi \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcr. D\u0259nizk\u0259nar\u0131 zonada yerl\u0259\u015f\u0259n binalar \u00fc\u00e7\u00fcn bu g\u00f6st\u0259rici \u201cLow\u201d (1000-2000 Coulombs) v\u0259 ya \u201cVery Low\u201d (<1000 Coulombs) olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<h3>5.2. Su Hopma Testi (Water Absorption)<\/h3>\n<p>Betonun kapilyar m\u0259sam\u0259liyini anlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn su hopma testi ke\u00e7irilm\u0259lidir. BS 1881 standart\u0131na uy\u011fun olaraq, 10 d\u0259nizk\u0259nar\u0131 m\u00fchitd\u0259 betonun su hopma faizi 3%-d\u0259n \u00e7ox olmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<h2>6. Yerli Materiallar\u0131n Spesifikasiyas\u0131: Ab\u015feron Regionunun Aqreqat Analizi<\/h2>\n<p>Betonun 70-80%-ni t\u0259\u015fkil ed\u0259n aqreqatlar\u0131n (q\u0131rmada\u015f v\u0259 qum) keyfiyy\u0259ti, Bak\u0131dak\u0131 layih\u0259l\u0259rin taleyini m\u00fc\u0259yy\u0259n edir. Yerli karxanalardan \u0259ld\u0259 edil\u0259n materiallar\u0131n kimy\u0259vi t\u0259rkibi m\u00fctl\u0259q yoxlan\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<h3>6.1. Q\u0259l\u0259vi-Silisium Reaksiyas\u0131 (ASR) Riski<\/h3>\n<p>Ab\u015feron yar\u0131madas\u0131nda istifad\u0259 olunan b\u0259zi aqreqat n\u00f6vl\u0259ri reaktiv silisium t\u0259rkibli ola bil\u0259r. Sementd\u0259ki q\u0259l\u0259vil\u0259r (Na2O v\u0259 K2O) aqreqatdak\u0131 silisiumla reaksiyaya gir\u0259r\u0259k geni\u015fl\u0259n\u0259n bir gel yarad\u0131r. Bu gel betonun daxild\u0259n par\u00e7alanmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur.<\/p>\n<p>H\u0259ll Yolu: A\u015fa\u011f\u0131 q\u0259l\u0259vili sementl\u0259rin (Low Alkali Cement) se\u00e7ilm\u0259si v\u0259 ya qar\u0131\u015f\u0131\u011fa puzolan \u0259lav\u0259 edilm\u0259si ASR riskini s\u0131f\u0131ra endirir.<\/p>\n<h3>6.2. Qumun T\u0259mizliyi v\u0259 Mineroloji T\u0259rkibi<\/h3>\n<p>X\u0259z\u0259r sahili qum karxanalar\u0131nda qumun t\u0259rkibind\u0259ki \u201cGilli-tozlu hiss\u0259cikl\u0259r\u201d v\u0259 \u201c\u00dczvi qar\u0131\u015f\u0131qlar\u201d (Organic impurities) standartdan y\u00fcks\u0259k ola bil\u0259r. Bu hiss\u0259cikl\u0259r sement pastas\u0131 il\u0259 aqreqat aras\u0131ndak\u0131 \u201cKe\u00e7id Zonas\u0131\u201dn\u0131 (ITZ \u2013 Interfacial Transition Zone) z\u0259ifl\u0259dir. Bak\u0131 standartlar\u0131na g\u00f6r\u0259, qumdak\u0131 xlorid miqdar\u0131 0.06%-d\u0259n \u00e7ox olmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<h2>7. Standartlar\u0131n Harmonizasiyas\u0131: ACI, EN v\u0259 GOST-un M\u00fcqayis\u0259li Analizi<\/h2>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n tikinti sektorunda h\u0259m post-sovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259n qalan GOST standartlar\u0131, h\u0259m d\u0259 m\u00fcasir Eurocode (EN) v\u0259 ACI normalar\u0131 t\u0259tbiq olunur. Bu m\u00fcxt\u0259liflik m\u00fch\u0259ndisl\u0259rd\u0259n y\u00fcks\u0259k d\u0259qiqlik t\u0259l\u0259b edir.<\/p>\n<h3>7.1. M\u00f6hk\u0259mlik Sinifl\u0259ri Aras\u0131ndak\u0131 F\u0259rql\u0259r<\/h3>\n<p>GOST standart\u0131ndak\u0131 \u201cM\u201d markalar\u0131 (m\u0259s\u0259l\u0259n, M400) il\u0259 Avropa standart\u0131ndak\u0131 \u201cC\u201d sinifl\u0259ri (m\u0259s\u0259l\u0259n, C30\/37) birba\u015fa eyni deyil. GOST-da \u0259sas\u0259n kub n\u00fcmun\u0259l\u0259rin s\u0131x\u0131lma m\u00fcqavim\u0259ti \u0259sas g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fcy\u00fc halda, ACI v\u0259 EN standartlar\u0131nda silindr n\u00fcmun\u0259l\u0259rin n\u0259tic\u0259l\u0259ri \u00f6n plandad\u0131r. Bak\u0131dak\u0131 irimiqyasl\u0131 layih\u0259l\u0259rd\u0259 bu konversiya faktorlar\u0131 (ad\u0259t\u0259n 0.8 katsay\u0131s\u0131) s\u0259hv hesablanarsa, struktur \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 yarana bil\u0259r.<\/p>\n<h3>7.2. \u015eaxtaya Davaml\u0131l\u0131q (Freeze-Thaw) v\u0259 \u201cF\u201d Markas\u0131<\/h3>\n<p>Bak\u0131da q\u0131\u015f f\u0259sli s\u0259rt ke\u00e7m\u0259s\u0259 d\u0259, temperaturun 0\u00b0C \u0259traf\u0131nda tez-tez d\u0259yi\u015fm\u0259si betonun mikro-strukturunda g\u0259rginlik yarad\u0131r. GOST-a g\u00f6r\u0259 F200 markal\u0131 beton, d\u0259niz k\u0259nar\u0131ndak\u0131 fasadlar v\u0259 k\u00f6rp\u00fc dayaqlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn minimal t\u0259l\u0259bdir.<\/p>\n<h2>8. Korroziyan\u0131n Monitorinqi v\u0259 Uzunm\u00fcdd\u0259tli M\u00fchafiz\u0259<\/h2>\n<p>Tikinti bitdikd\u0259n sonra betonun taleyi taleyin \u00fcmidin\u0259 burax\u0131lmamal\u0131d\u0131r. \u201cLife Cycle Management\u201d (\u00d6m\u00fcr boyu idar\u0259etm\u0259) prinsipi t\u0259tbiq edilm\u0259lidir.<\/p>\n<h3>8.1. Katod M\u00fchafiz\u0259si (Cathodic Protection)<\/h3>\n<p>X\u00fcsusil\u0259 d\u0259niz daxilind\u0259 v\u0259 ya sahil zola\u011f\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n strateji strukturlar (m\u0259s\u0259l\u0259n, Bak\u0131 Bulvar\u0131ndak\u0131 estakadalar) \u00fc\u00e7\u00fcn katod m\u00fchafiz\u0259 sisteml\u0259rinin qurulmas\u0131 t\u00f6vsiy\u0259 olunur. Bu sistem, armaturu bir katoda \u00e7evir\u0259r\u0259k elektron ax\u0131n\u0131n\u0131 dayand\u0131r\u0131r v\u0259 paslanman\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 tamamil\u0259 al\u0131r.<\/p>\n<h3>8.2. S\u0259th Emprenye Madd\u0259l\u0259ri (Silane\/Siloxane)<\/h3>\n<p>Beton s\u0259thin\u0259 \u00e7\u0259kil\u0259n hidrofobik madd\u0259l\u0259r suyun betona daxil olmas\u0131n\u0131 \u0259ng\u0259ll\u0259yir, lakin betonun \u201cn\u0259f\u0259s almas\u0131na\u201d (buxar\u0131n xaric olmas\u0131na) imkan verir. Bu, Bak\u0131dak\u0131 m\u00f6vcud binalar\u0131n \u00f6mr\u00fcn\u00fc uzatmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n s\u0259m\u0259r\u0259li metodlardan biridir.<\/p>\n<h3>N\u0259tic\u0259: Dayan\u0131ql\u0131 G\u0259l\u0259c\u0259k \u00dc\u00e7\u00fcn Keyfiyy\u0259tli Beton<\/h3>\n<p>Bak\u0131n\u0131n m\u00fcr\u0259kk\u0259b iqlimi s\u0259hv\u0259 yer qoymur. A\u015fa\u011f\u0131 su-sement nisb\u0259ti, d\u00fczg\u00fcn se\u00e7ilmi\u015f kimy\u0259vi \u0259lav\u0259l\u0259r v\u0259 professional m\u00fcalic\u0259 (curing) prosesi olmadan in\u015fa edil\u0259n h\u0259r bir beton struktur, g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 b\u00f6y\u00fck t\u0259mir x\u0259rcl\u0259ri dem\u0259kdir. M\u00fcasir Bak\u0131n\u0131n simas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil ed\u0259n g\u00f6yd\u0259l\u0259nl\u0259r v\u0259 infrastruktur layih\u0259l\u0259ri yaln\u0131z elmi \u0259sasl\u0131 beton texnologiyas\u0131 il\u0259 onillikl\u0259r boyu ayaqda qala bil\u0259r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Giri\u015f: Beton Texnologiyas\u0131nda Davaml\u0131l\u0131q v\u0259 M\u00fcqavim\u0259t Paradigmas\u0131 M\u00fcasir m\u00fclki tikintid\u0259 betonun sad\u0259c\u0259 \u201cs\u0131x\u0131lma m\u00fcqavim\u0259ti\u201d (compressive strength) \u0259sas\u0131nda layih\u0259l\u0259ndirilm\u0259si art\u0131q k\u00f6hn\u0259lmi\u015f bir yana\u015fmad\u0131r. X\u00fcsusil\u0259 Bak\u0131 v\u0259 \u0259traf \u0259razil\u0259r kimi aqressiv ekoloji m\u00fchitl\u0259rd\u0259, betonun \u201cdavaml\u0131l\u0131\u011f\u0131\u201d (durability) \u0259n az\u0131 onun mexaniki m\u00f6hk\u0259mliyi q\u0259d\u0259r kritikdir. Betonun korroziyaya u\u011framas\u0131, strukturun istismar \u00f6m\u00fcr m\u00fcdd\u0259tini (service life) k\u0259skin \u015f\u0259kild\u0259 azald\u0131r v\u0259 iqtisadi [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5378,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[25],"tags":[],"class_list":["post-5393","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bloq"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/azco.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5393","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/azco.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/azco.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azco.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azco.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5393"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/azco.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5393\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5397,"href":"https:\/\/azco.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5393\/revisions\/5397"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azco.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5378"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/azco.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5393"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/azco.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5393"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/azco.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5393"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}