{"id":5047,"date":"2026-06-20T15:14:55","date_gmt":"2026-06-20T11:44:55","guid":{"rendered":"https:\/\/azco.az\/?p=5047"},"modified":"2026-06-20T17:33:36","modified_gmt":"2026-06-20T14:03:36","slug":"baki-s%c9%99h%c9%99rind%c9%99-podratci-seciminin-strateji-%c9%99h%c9%99miyy%c9%99ti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/azco.az\/az\/baki-s%c9%99h%c9%99rind%c9%99-podratci-seciminin-strateji-%c9%99h%c9%99miyy%c9%99ti\/","title":{"rendered":"Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 podrat\u00e7\u0131 se\u00e7iminin strateji \u0259h\u0259miyy\u0259ti"},"content":{"rendered":"<p>Bak\u0131n\u0131n s\u00fcr\u0259tl\u0259 inki\u015faf ed\u0259n \u015f\u0259h\u0259r m\u00fchitind\u0259 podrat\u00e7\u0131 se\u00e7imi art\u0131q sad\u0259 bir kommersiya dan\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 olmaqdan \u00e7\u0131xm\u0131\u015f v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n paytaxt\u0131n\u0131n infrastruktur keyfiyy\u0259tini v\u0259 iqtisadi art\u0131m\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn strateji bir z\u0259rur\u0259t\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir. Bak\u0131dak\u0131 b\u00f6y\u00fck layih\u0259l\u0259rd\u0259 podrat\u00e7\u0131 se\u00e7imi prosesi b\u00f6lg\u0259nin x\u00fcsusi geoloji \u015f\u0259raiti, ke\u00e7id d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 olan h\u00fcquqi normativl\u0259r v\u0259 y\u00fcks\u0259l\u0259n memarl\u0131q standartlar\u0131 s\u0259b\u0259bil\u0259 d\u0259rin v\u0259 h\u0259rt\u0259r\u0259fli bir yana\u015fma t\u0259l\u0259b edir.<\/p>\n<p>Bu v\u0259zif\u0259nin \u0259h\u0259miyy\u0259tini anlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn prosesin \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sin\u0259 diqq\u0259t yetirm\u0259k laz\u0131md\u0131r; burada podrat\u00e7\u0131 sad\u0259c\u0259 icra\u00e7\u0131 deyil, \u015f\u0259h\u0259rsalma strategiyalar\u0131n\u0131n icra\u00e7\u0131 qoludur. Son ill\u0259rd\u0259 Bak\u0131 \u0259n\u0259n\u0259vi tikintid\u0259n \u00aba\u011f\u0131ll\u0131 v\u0259 dayan\u0131ql\u0131\u00bb layih\u0259l\u0259r\u0259 ke\u00e7id edir. Bu is\u0259 o dem\u0259kdir ki, se\u00e7il\u0259n podrat\u00e7\u0131 klassik m\u00fch\u0259ndislik bilikl\u0259ri il\u0259 yana\u015f\u0131, Bina \u0130nformasiya Modell\u0259\u015fdirm\u0259si (BIM) v\u0259 enerji idar\u0259etm\u0259 sisteml\u0259ri kimi m\u00fcasir texnologiyalara yiy\u0259l\u0259nm\u0259lidir.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-5125 size-full\" src=\"https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/word-image-5047-1-1.jpg\" alt=\"\" width=\"1200\" height=\"800\" srcset=\"https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/word-image-5047-1-1.jpg 1200w, https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/word-image-5047-1-1-300x200.jpg 300w, https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/word-image-5047-1-1-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/word-image-5047-1-1-768x512.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 1200px) 100vw, 1200px\" \/><\/p>\n<p>Bu m\u00f6vqenin \u0259h\u0259miyy\u0259ti sad\u0259c\u0259 bir obyektin t\u0259hvil verilm\u0259si deyil, Bak\u0131n\u0131n \u015f\u0259h\u0259r toxumas\u0131nda onillikl\u0259r boyu qalacaq milli aktivl\u0259rin idar\u0259 olunmas\u0131d\u0131r. Bu s\u0259viyy\u0259d\u0259 d\u00fczg\u00fcn podrat\u00e7\u0131 se\u00e7\u0259 bilm\u0259m\u0259k g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 t\u0259mir-saxlama x\u0259rcl\u0259rini eksponensial \u015f\u0259kild\u0259 art\u0131rmaqla yana\u015f\u0131, layih\u0259nin brend n\u00fcfuzuna da regional s\u0259viyy\u0259d\u0259 z\u0259r\u0259r ver\u0259 bil\u0259r. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259, sifari\u015f\u00e7i bu m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 \u0259slind\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k riskl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6z t\u0259r\u0259fda\u015f\u0131n\u0131 se\u00e7ir.<\/p>\n<h2><strong>Bak\u0131 tikinti bazar\u0131nda riskl\u0259rin v\u0259 icra \u00e7\u0259tinlikl\u0259rinin t\u0259hlili<\/strong><\/h2>\n<p>Bu t\u0259hlil el\u0259 bir sah\u0259dir ki, burada h\u0259v\u0259skar podrat\u00e7\u0131lar pe\u015f\u0259karlardan k\u0259skin sur\u0259td\u0259 ayr\u0131l\u0131r. M\u00f6vcud \u0259n b\u00f6y\u00fck riskl\u0259rd\u0259n biri valyuta m\u0259z\u0259nn\u0259l\u0259rinin d\u0259yi\u015fk\u0259nliyi v\u0259 bunun idxal olunan materiallar\u0131n son maya d\u0259y\u0259rin\u0259 t\u0259siridir. Maliyy\u0259 hedcinqi (Financial Hedging) strategiyas\u0131 v\u0259 ya t\u0259chizat\u00e7\u0131larla uzunm\u00fcdd\u0259tli m\u00fcqavil\u0259l\u0259ri olmayan podrat\u00e7\u0131lar layih\u0259nin ortas\u0131nda m\u00fcflisl\u0259\u015fm\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259si il\u0259 ciddi \u015f\u0259kild\u0259 \u00fcz-\u00fcz\u0259 qal\u0131rlar.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-5122 size-full\" src=\"https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/word-image-5047-2-1.jpg\" alt=\"\" width=\"1200\" height=\"800\" srcset=\"https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/word-image-5047-2-1.jpg 1200w, https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/word-image-5047-2-1-300x200.jpg 300w, https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/word-image-5047-2-1-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/word-image-5047-2-1-768x512.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 1200px) 100vw, 1200px\" \/><\/p>\n<p>Bundan \u0259lav\u0259, Bak\u0131 k\u00fcl\u0259kli iqlim\u0259 malikdir v\u0259 d\u0259nizk\u0259nar\u0131 zonada yerl\u0259\u015fdiyin\u0259 g\u00f6r\u0259, konstruksiyalar\u0131n korroziyaya qar\u015f\u0131 dayan\u0131ql\u0131\u011f\u0131 \u00fczr\u0259 t\u0259l\u0259bl\u0259r \u00f6lk\u0259nin daxili \u0259razil\u0259rin\u0259 nisb\u0259t\u0259n xeyli s\u0259rtdir. Korroziyaya davaml\u0131 betonlardan v\u0259 x\u00fcsusi \u00f6rt\u00fckl\u00fc poladlardan u\u011furlu istifad\u0259 t\u0259cr\u00fcb\u0259si olmayan podrat\u00e7\u0131 investorlar \u00fc\u00e7\u00fcn y\u00fcks\u0259k riskli se\u00e7im hesab olunur.<\/p>\n<p>\u0130nsan resurslar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00e7\u0259tinlikl\u0259r d\u0259 bu m\u0259nz\u0259r\u0259d\u0259 ikiqat \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir; beyn\u0259lxalq proqram t\u0259minatlar\u0131na b\u0259l\u0259d olan yerli m\u00fch\u0259ndisl\u0259r\u0259 v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik sertifikat\u0131na malik pe\u015f\u0259kar i\u015f\u00e7i q\u00fcvv\u0259sin\u0259 davaml\u0131 \u00e7\u0131x\u0131\u015f imkan\u0131 f\u0259rql\u0259ndirici \u0259sas faktorlardan biridir. \u201cYerli bacar\u0131qlar\u0131n inki\u015faf\u0131\u201d proqramlar\u0131na malik podrat\u00e7\u0131lar t\u0259kc\u0259 \u00f6z icra komandalar\u0131n\u0131n sadiqliyini t\u0259min etmirl\u0259r, h\u0259m d\u0259 Bak\u0131dak\u0131 t\u0259\u015fkilati v\u0259 korporativ m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259 uzla\u015f\u0131rlar.<\/p>\n<p>Bu \u201cyum\u015faq\u201d \u00f6l\u00e7\u00fcl\u0259rin n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmamas\u0131 \u00e7ox zaman icra m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 \u201cs\u0259rt\u201d texniki u\u011fursuzluqlara g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r. M\u0259hz buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 podrat\u00e7\u0131 se\u00e7imi prosesind\u0259 sifari\u015f\u00e7i yaln\u0131z \u015firk\u0259tin \u00fcmumi rez\u00fcmesin\u0259 fokuslanmamal\u0131, \u201clayih\u0259 meydan\u00e7as\u0131nda f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259k menecment komandas\u0131\u201dn\u0131n t\u0259rkibin\u0259 v\u0259 \u201cm\u0259hz bu komandan\u0131n \u0259vv\u0259lki performans\u0131na\u201d x\u00fcsusi bal verm\u0259lidir. Bu d\u0259qiq v\u0259 analitik yana\u015fma, layih\u0259l\u0259rin planla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f vaxt v\u0259 b\u00fcdc\u0259 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259n k\u0259nara \u00e7\u0131xmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas t\u0259m\u0259l da\u015f\u0131 rolunu oynay\u0131r.<\/p>\n<h2><strong>Bak\u0131dak\u0131 iri \u015f\u0259h\u0259r layih\u0259l\u0259rind\u0259 podrat\u00e7\u0131lar\u0131n optimal se\u00e7imi \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas t\u00f6vsiy\u0259l\u0259r<\/strong><\/h2>\n<p>Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 iri miqyasl\u0131 \u015f\u0259h\u0259r layih\u0259l\u0259rinin icra v\u0259 h\u00fcquqi m\u00fcr\u0259kk\u0259bliyi il\u0259 \u00fcz-\u00fcz\u0259 qalan sifari\u015f\u00e7il\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn strateji yana\u015fmalar\u0131n v\u0259 \u201cqlobal \u0259n yax\u015f\u0131 t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259rin\u201d (Global Best Practices) t\u0259tbiqi t\u0259kc\u0259 t\u00f6vsiy\u0259 olunan add\u0131m deyil, h\u0259yati z\u0259rur\u0259t hesab edilir. Bak\u0131n\u0131n apar\u0131c\u0131 sifari\u015f\u00e7il\u0259ri art\u0131q \u0259n\u0259n\u0259vi \u201cminimum qiym\u0259t\u201d modelind\u0259n k\u0259nara \u00e7\u0131xaraq \u201cs\u0259ri\u015ft\u0259y\u0259 \u0259saslanan se\u00e7im\u201d\u0259 (Quality-Based Selection \u2013 QBS) \u00fcst\u00fcnl\u00fck verm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131blar.<\/p>\n<p>Bu metodologiya qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259 prosesini iki ayr\u0131 m\u0259rh\u0259l\u0259y\u0259 b\u00f6l\u00fcr: birinci m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 podrat\u00e7\u0131lar\u0131n t\u0259qdim etdiyi t\u0259klifl\u0259rin texniki v\u0259 keyfiyy\u0259t bax\u0131m\u0131ndan qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si apar\u0131l\u0131r; bu m\u0259rh\u0259l\u0259y\u0259 icra proqram\u0131n\u0131n t\u0259fsilat\u0131 il\u0259 t\u0259hlili, riskl\u0259rin idar\u0259 olunmas\u0131 plan\u0131n\u0131n qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si, t\u0259qdim olunan texniki komandan\u0131n t\u0259cr\u00fcb\u0259si v\u0259 b\u0259yan edil\u0259n keyfiyy\u0259t standartlar\u0131n\u0131n yoxlan\u0131lmas\u0131 daxildir. \u0130kinci m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 is\u0259 yaln\u0131z birinci m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259n u\u011furla ke\u00e7mi\u015f podrat\u00e7\u0131lar\u0131n maliyy\u0259 t\u0259klifl\u0259ri t\u0259hlil olunur.<\/p>\n<p>Bu yana\u015fma, yekun q\u0259rar\u0131n podrat\u00e7\u0131n\u0131n layih\u0259ni y\u00fcks\u0259k keyfiyy\u0259tl\u0259 v\u0259 \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n m\u00fc\u0259yy\u0259n olunmu\u015f m\u00fcdd\u0259t \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 icra etm\u0259k qabiliyy\u0259ti \u0259sas\u0131nda q\u0259bul edilm\u0259sin\u0259 z\u0259man\u0259t verir. Bundan \u0259lav\u0259, qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259 prosesin\u0259 \u201cm\u00fcst\u0259qil \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc t\u0259r\u0259f m\u0259sl\u0259h\u0259t\u00e7il\u0259rinin\u201d (Independent Third-Party Consultants) c\u0259lb edilm\u0259si \u015f\u0259ffafl\u0131\u011f\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259\u00e7arpacaq d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 art\u0131r\u0131r. FIDIC kimi beyn\u0259lxalq m\u00fcqavil\u0259l\u0259rd\u0259 ixtisasla\u015fm\u0131\u015f bu m\u0259sl\u0259h\u0259t\u00e7il\u0259r sifari\u015f\u00e7iy\u0259 podrat\u00e7\u0131 t\u0259klifl\u0259rinin texniki v\u0259 h\u00fcquqi aspektl\u0259rini daha d\u0259rind\u0259n anlamaqda k\u00f6m\u0259k edir v\u0259 tender s\u0259n\u0259dl\u0259rind\u0259 yarana bil\u0259c\u0259k ziddiyy\u0259tl\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alma\u011fa imkan verir.<\/p>\n<h2><strong>Tender s\u0259n\u0259dl\u0259rinin haz\u0131rlanmas\u0131 v\u0259 podrat\u00e7\u0131 f\u0259aliyy\u0259tinin monitorinqi<\/strong><\/h2>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-5119 size-full\" src=\"https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/word-image-5047-3-1.jpg\" alt=\"\" width=\"1200\" height=\"800\" srcset=\"https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/word-image-5047-3-1.jpg 1200w, https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/word-image-5047-3-1-300x200.jpg 300w, https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/word-image-5047-3-1-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/word-image-5047-3-1-768x512.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 1200px) 100vw, 1200px\" \/><\/p>\n<p>\u018fsas t\u00f6vsiy\u0259l\u0259rd\u0259n biri, \u201ctender s\u0259n\u0259dl\u0259ri\u201dnin (Tender Documents) d\u0259qiq t\u0259rtib edilm\u0259sidir. Bu s\u0259n\u0259dl\u0259r t\u0259l\u0259b olunan b\u00fct\u00fcn texniki detallar\u0131, materiallar\u0131n d\u0259qiq spesifikasiyalar\u0131n\u0131, ilkin i\u015f qrafikini, t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik v\u0259 \u0259traf m\u00fchitl\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259l\u0259bl\u0259ri, h\u0259m\u00e7inin layih\u0259nin mahiyy\u0259tin\u0259 uy\u011fun m\u00fcqavil\u0259 modelini (m\u0259s\u0259l\u0259n, layih\u0259d\u0259n as\u0131l\u0131 olaraq FIDIC Red Book, Yellow Book v\u0259 ya Silver Book) \u0259hat\u0259 etm\u0259lidir. Bu s\u0259n\u0259dl\u0259rd\u0259ki qeyri-\u015f\u0259ffafl\u0131q layih\u0259nin icras\u0131 zaman\u0131 \u00e7oxsayl\u0131 anla\u015f\u0131lmazl\u0131qlara z\u0259min yarad\u0131r v\u0259 h\u00fcquqi m\u00fcbahis\u0259l\u0259rin artmas\u0131na, habel\u0259 g\u00f6zl\u0259nilm\u0259z x\u0259rcl\u0259rin yaranmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur.<\/p>\n<p>Bundan \u0259lav\u0259, podrat\u00e7\u0131lar \u00f6z t\u0259klifl\u0259rind\u0259 icra prosesini t\u0259kmill\u0259\u015fdirm\u0259k, x\u0259rcl\u0259ri azaltmaq v\u0259 ya layih\u0259nin dayan\u0131ql\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u201cinnovativ h\u0259ll\u0259r\u201d (Innovative Solutions) t\u0259qdim etm\u0259y\u0259 t\u0259\u015fviq edilm\u0259lidirl\u0259r. M\u0259s\u0259l\u0259n, Bak\u0131n\u0131n x\u00fcsusi hava \u015f\u0259raitind\u0259 qabaqc\u0131l beton t\u00f6km\u0259 texnikalar\u0131ndan istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k i\u015fin s\u00fcr\u0259tini art\u0131ra bil\u0259n v\u0259 ya t\u0259krar emal edilmi\u015f materiallardan istifad\u0259 etm\u0259kl\u0259 layih\u0259nin \u0259traf m\u00fchit\u0259 t\u0259sirini azaldan podrat\u00e7\u0131lar x\u00fcsusi ballarla qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259lidirl\u0259r. N\u0259hay\u0259t, layih\u0259nin icras\u0131 zaman\u0131 m\u00fcnt\u0259z\u0259m hesabat iclaslar\u0131 (Progress Meetings) v\u0259 \u018fsas Performans G\u00f6st\u0259ricil\u0259rind\u0259n (KPIs) istifad\u0259 etm\u0259kl\u0259 \u201cpodrat\u00e7\u0131n\u0131n f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 davaml\u0131 n\u0259zar\u0259t\u201d onun \u00f6hd\u0259likl\u0259rin\u0259 sadiq qalmas\u0131na z\u0259man\u0259t verir. Bu davaml\u0131 monitorinq k\u0259narla\u015fmalar\u0131n erk\u0259n a\u015fkarlanmas\u0131na v\u0259 vaxt\u0131nda d\u00fcz\u0259ldici t\u0259dbirl\u0259rin g\u00f6r\u00fclm\u0259sin\u0259 imkan yarad\u0131r.<\/p>\n<h2><strong>Bak\u0131 tikinti bazar\u0131n\u0131n statistik v\u0259 iqtisadi t\u0259hlili v\u0259 d\u0259rsl\u0259r<\/strong><\/h2>\n<p>Bak\u0131n\u0131n tikinti bazar\u0131, \u015f\u0259h\u0259r infrastrukturunun inki\u015faf\u0131n\u0131n \u0259sas h\u0259r\u0259k\u0259tverici q\u00fcvv\u0259si kimi, qlobal neft qiym\u0259tl\u0259ri, d\u00f6vl\u0259tin makroiqtisadi siyas\u0259ti v\u0259 xarici investisiyalar kimi bir s\u0131ra amill\u0259rin t\u0259siri il\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r\u0259 m\u0259ruz qalm\u0131\u015fd\u0131r. Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Statistika Komit\u0259sinin m\u0259lumatlar\u0131na g\u00f6r\u0259, son be\u015f ild\u0259 tikinti sektoruna, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 irimiqyasl\u0131 m\u00fclki layih\u0259l\u0259r\u0259 qoyulan investisiyalar\u0131n h\u0259cmi sabit art\u0131m tendensiyas\u0131 n\u00fcmayi\u015f etdirmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Bu investisiyalar\u0131n \u0259h\u0259miyy\u0259tli bir hiss\u0259si ictimai n\u0259qliyyat\u0131n inki\u015faf\u0131na, \u015f\u0259h\u0259r m\u00fchitinin yenil\u0259nm\u0259sin\u0259 v\u0259 dayan\u0131ql\u0131 enerji infrastrukturunun yarad\u0131lmas\u0131na y\u00f6n\u0259ldilmi\u015fdir. \u0130qtisadi t\u0259dqiqatlar g\u00f6st\u0259rir ki, m\u0259z\u0259nn\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri v\u0259 tikinti materiallar\u0131n\u0131n (x\u00fcsusil\u0259 polad v\u0259 sement) qiym\u0259t inflyasiyas\u0131 il\u0259 m\u00fcbariz\u0259 apara bil\u0259n podrat\u00e7\u0131lar layih\u0259l\u0259rin icras\u0131nda daha b\u00f6y\u00fck u\u011furlar \u0259ld\u0259 edibl\u0259r. Statistik g\u00f6st\u0259ricil\u0259r h\u0259m\u00e7inin onu s\u00fcbut edir ki, Primavera P6 v\u0259 ya Microsoft Project kimi qabaqc\u0131l layih\u0259 idar\u0259etm\u0259 proqramlar\u0131ndan istifad\u0259 ed\u0259n layih\u0259l\u0259r, \u0259n\u0259n\u0259vi metodlarla idar\u0259 olunanlara nisb\u0259t\u0259n orta hesabla 15% daha az l\u0259ngim\u0259y\u0259 m\u0259ruz qalm\u0131\u015fd\u0131r. Bu da m\u00fcasir tikinti s\u0259nayesind\u0259 r\u0259q\u0259msalla\u015fman\u0131n v\u0259 texnologiyadan istifad\u0259nin \u0259h\u0259miyy\u0259tini bir daha vur\u011fulay\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Standartla\u015fd\u0131rma v\u0259 keyfiyy\u0259t<\/strong><\/p>\n<p><strong><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-5116 size-full\" src=\"https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/word-image-5047-4-1.jpg\" alt=\"\" width=\"1200\" height=\"800\" srcset=\"https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/word-image-5047-4-1.jpg 1200w, https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/word-image-5047-4-1-300x200.jpg 300w, https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/word-image-5047-4-1-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/word-image-5047-4-1-768x512.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 1200px) 100vw, 1200px\" \/><\/strong><\/p>\n<p>Bak\u0131 bazar\u0131n\u0131n iqtisadi t\u0259hlilind\u0259, yerli podrat\u00e7\u0131larla yana\u015f\u0131, xarici podrat\u00e7\u0131lar\u0131n rolu diqq\u0259t\u0259layiqdir. Baxmayaraq ki, yerli podrat\u00e7\u0131lar yerli qanunvericilik v\u0259 daxili bazar haqq\u0131nda daha d\u0259rin biliy\u0259 malikdirl\u0259r, beyn\u0259lxalq podrat\u00e7\u0131lar \u00e7ox vaxt daha qabaqc\u0131l texnologiyalar, daha sistemli keyfiyy\u0259t idar\u0259etm\u0259 sisteml\u0259ri (m\u0259s\u0259l\u0259n, ISO 9001) v\u0259 daha geni\u015f maliyy\u0259 imkanlar\u0131 il\u0259 bazara daxil olurlar. Bak\u0131da davaml\u0131 u\u011fur, bu iki qrupun \u201ca\u011f\u0131ll\u0131 inteqrasiyas\u0131\u201dndan as\u0131l\u0131d\u0131r. \u0130cras\u0131nda yerli podrat\u00e7\u0131lar\u0131n \u0259sas rolu oynad\u0131\u011f\u0131 v\u0259 m\u00fcr\u0259kk\u0259b konstruksiyalar\u0131n layih\u0259l\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 ya beyn\u0259lxalq maliyy\u0259 riskl\u0259rinin idar\u0259 edilm\u0259si kimi ixtisasla\u015fm\u0131\u015f sah\u0259l\u0259rd\u0259 xarici podrat\u00e7\u0131larla \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q edildiyi layih\u0259l\u0259r, \u00e7ox vaxt daha y\u00fcks\u0259k iqtisadi s\u0259m\u0259r\u0259lilik g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir. Bu dinamik bazardan \u00e7\u0131xar\u0131lan \u0259sas d\u0259rs budur ki, adaptasiya qabiliyy\u0259ti, innovasiya v\u0259 regional riskl\u0259rin (m\u0259s\u0259l\u0259n, seysmik riskl\u0259r v\u0259 sahil iqlimi \u015f\u0259raiti) d\u0259rind\u0259n d\u0259rk edilm\u0259si, Bak\u0131n\u0131n irimiqyasl\u0131 \u015f\u0259h\u0259r layih\u0259l\u0259rind\u0259 podrat\u00e7\u0131lar\u0131n uzunm\u00fcdd\u0259tli u\u011furunun m\u00fc\u0259yy\u0259nedici amill\u0259ri olacaqd\u0131r. H\u0259m\u00e7inin, n\u00fcmun\u0259vi t\u0259dqiqatlar g\u00f6st\u0259rir ki, \u0259vv\u0259lki layih\u0259l\u0259rin icras\u0131nda \u015f\u0259h\u0259r t\u0259nziml\u0259yici orqanlar\u0131 il\u0259 konstruktiv \u0259laq\u0259l\u0259r quran v\u0259 ekoloji, sosial t\u0259l\u0259bl\u0259r\u0259 riay\u0259t ed\u0259n podrat\u00e7\u0131lar, g\u0259l\u0259c\u0259k layih\u0259l\u0259rin c\u0259lb edilm\u0259sind\u0259 daha \u00e7ox u\u011fur qazan\u0131rlar. Bu, podrat\u00e7\u0131lar\u0131n son qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259sind\u0259 \u201cKorporativ Sosial M\u0259suliyy\u0259t\u201din (Corporate Social Responsibility) artan \u0259h\u0259miyy\u0259tini g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<h2><strong>Bak\u0131n\u0131n irimiqyasl\u0131 \u015f\u0259h\u0259r layih\u0259l\u0259rind\u0259 n\u00fcmun\u0259vi t\u0259dqiqatlar (Case Studies) v\u0259praktiki d\u0259rsl\u0259r<\/strong><\/h2>\n<p>Bak\u0131da podrat\u00e7\u0131 se\u00e7imi prosesinin \u00e7\u0259tinlikl\u0259rini v\u0259 u\u011furlar\u0131n\u0131 real \u015f\u0259kild\u0259 d\u0259rk etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn faktiki n\u00fcmun\u0259vi t\u0259dqiqatlar\u0131n \u00f6yr\u0259nilm\u0259si vacibdir. G\u00f6rk\u0259mli layih\u0259l\u0259rd\u0259n biri, qaz\u0131nt\u0131 v\u0259 stansiyalar\u0131n tikintisi \u00fczr\u0259 \u0259sas podrat\u00e7\u0131lar\u0131n se\u00e7ilm\u0259si prosesi b\u00f6y\u00fck texniki \u00e7\u0259tinlikl\u0259rl\u0259 \u00fczl\u0259\u015f\u0259n \u201cBak\u0131 Metropoliteninin yeni x\u0259ttinin inki\u015faf\u0131\u201d layih\u0259si idi. B\u00f6lg\u0259nin seysmik t\u0259bi\u0259ti v\u0259 tunel mar\u015frutlar\u0131n\u0131n \u00e7oxunun m\u0259lum fay x\u0259tl\u0259rin\u0259 yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n, sifari\u015f\u00e7i (bu halda, Bak\u0131 Metropoliteni QSC) podrat\u00e7\u0131n\u0131n \u201cgeotexniki riskl\u0259rin idar\u0259 olunmas\u0131nda texniki bacar\u0131\u011f\u0131\u201dn\u0131 qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259rt meyarlar m\u00fc\u0259yy\u0259n etmi\u015fdi. Bu tenderd\u0259, z\u0259lz\u0259l\u0259y\u0259 h\u0259ssas zonalarda ox\u015far layih\u0259l\u0259rin icras\u0131 t\u0259cr\u00fcb\u0259si olan v\u0259 tunell\u0259rin m\u00fcmk\u00fcn \u00e7\u00f6km\u0259sin\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 v\u0259 \u0259trafdak\u0131 tikilil\u0259rin m\u00fchafiz\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259qiq idar\u0259etm\u0259 plan\u0131 t\u0259qdim ed\u0259 bil\u0259n podrat\u00e7\u0131lar daha y\u00fcks\u0259k prioritet alm\u0131\u015fd\u0131lar. Yerli podrat\u00e7\u0131lardan biri, daha y\u00fcks\u0259k t\u0259klif etdiyi qiym\u0259t\u0259 baxmayaraq, tuneli \u0259hat\u0259 ed\u0259n torpa\u011f\u0131n m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u201cinyeksiyaqaba\u011f\u0131\u201d (Pre-grouting) sistemind\u0259n istifad\u0259 etm\u0259k kimi innovativ h\u0259ll yolu t\u0259qdim etdiyi \u00fc\u00e7\u00fcn se\u00e7ilmi\u015fdir. Bu q\u0259rar, q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 x\u0259rc t\u0259l\u0259b ets\u0259 d\u0259, g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 ba\u015f ver\u0259 bil\u0259c\u0259k b\u00f6y\u00fck ziyanlar\u0131n v\u0259 uzunm\u00fcdd\u0259tli gecikm\u0259l\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 ald\u0131. Bu n\u00fcmun\u0259vi t\u0259dqiqat g\u00f6st\u0259rir ki, Bak\u0131dak\u0131 h\u0259ssas infrastruktur layih\u0259l\u0259rind\u0259 x\u0259rcl\u0259r\u0259 \u201cuzunm\u00fcdd\u0259tli bax\u0131\u015f\u201d v\u0259 \u201cf\u0259al risk idar\u0259etm\u0259si\u201d \u00fcst\u00fcnl\u00fck t\u0259\u015fkil edir.<\/p>\n<h2><strong>Bak\u0131da \u015f\u0259h\u0259rsalma yenil\u0259nm\u0259si<\/strong><\/h2>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-5113 size-full\" src=\"https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/word-image-5047-5-1.jpg\" alt=\"\" width=\"1200\" height=\"800\" srcset=\"https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/word-image-5047-5-1.jpg 1200w, https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/word-image-5047-5-1-300x200.jpg 300w, https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/word-image-5047-5-1-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/word-image-5047-5-1-768x512.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 1200px) 100vw, 1200px\" \/><\/p>\n<p>Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 \u201c\u015f\u0259h\u0259r yenil\u0259nm\u0259si\u201d il\u0259 ba\u011fl\u0131 dig\u0259r bir n\u00fcmun\u0259vi t\u0259dqiqat, \u201cBak\u0131 Yasamal rayonunda l\u00fcks ya\u015fay\u0131\u015f kompleksi tikintisi\u201d layih\u0259sidir. Bu layih\u0259d\u0259 sifari\u015f\u00e7i (\u00f6z\u0259l bir investisiya \u015firk\u0259ti) el\u0259 bir podrat\u00e7\u0131 axtar\u0131rd\u0131 ki, t\u0259kc\u0259 icra qabiliyy\u0259tin\u0259 malik olmaqla kifay\u0259tl\u0259nm\u0259sin, h\u0259m d\u0259 m\u00fcasir memarl\u0131q standartlar\u0131n\u0131 v\u0259 a\u011f\u0131ll\u0131 bina texnologiyalar\u0131n\u0131 y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 t\u0259tbiq ed\u0259 bilsin. Qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259 meyarlar\u0131na \u201cfasad i\u015fl\u0259rinin keyfiyy\u0259ti\u201d, binan\u0131n \u201cenerji s\u0259m\u0259r\u0259liliyi\u201d (Energy Efficiency) v\u0259 \u201ca\u011f\u0131ll\u0131 sisteml\u0259rin inteqrasiya olunma qabiliyy\u0259ti\u201d (Smart Home Integration) daxil idi.<\/p>\n<p>Bu tenderd\u0259 yerli podrat\u00e7\u0131lar il\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 Birl\u0259\u015fmi\u015f \u018fr\u0259b \u018fmirlikl\u0259rind\u0259n olan podrat\u00e7\u0131 \u015firk\u0259tl\u0259r aras\u0131nda ciddi r\u0259qab\u0259t yaranm\u0131\u015fd\u0131. N\u0259tic\u0259d\u0259, m\u00fcasir materiallardan (m\u0259s\u0259l\u0259n, a\u015fa\u011f\u0131 emissiyal\u0131 \u00f6rt\u00fckl\u00fc ikiqat \u015f\u00fc\u015f\u0259l\u0259r v\u0259 qabaqc\u0131l m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fdirilmi\u015f havaland\u0131rma sisteml\u0259ri) istifad\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259qiq icra proqram\u0131 haz\u0131rlama\u011f\u0131 bacaran v\u0259 Avropa m\u0259sl\u0259h\u0259t\u00e7i \u015firk\u0259ti il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q ed\u0259n yerli podrat\u00e7\u0131 se\u00e7ildi. Bu se\u00e7im g\u00f6st\u0259rir ki, h\u0259tta Bak\u0131n\u0131n r\u0259qab\u0259tli bazar\u0131nda bel\u0259, strateji yana\u015fma v\u0259 beyn\u0259lxalq t\u0259r\u0259fda\u015flarla \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q say\u0259sind\u0259 yerli podrat\u00e7\u0131lar r\u0259qab\u0259t apara v\u0259 qalib g\u0259l\u0259 bilirl\u0259r.<\/p>\n<p>Layih\u0259nin diqq\u0259t\u0259layiq m\u0259qamlar\u0131ndan biri, \u201csakin t\u0259cr\u00fcb\u0259si\u201dn\u0259 (Resident Experience) x\u00fcsusi \u00f6n\u0259m verilm\u0259si idi ki, bu da keyfiyy\u0259tli ictimai m\u0259kanlar v\u0259 m\u00fcasir rahatl\u0131q imkanlar\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 il\u0259 t\u0259min olundu. Bu n\u00fcmun\u0259vi t\u0259dqiqatdan \u00e7\u0131xar\u0131lan \u0259sas d\u0259rs \u201c\u0259lav\u0259 d\u0259y\u0259r\u201din (Added Value) vacibliyidir; y\u0259ni podrat\u00e7\u0131 t\u0259kc\u0259 layih\u0259 planlar\u0131n\u0131 icra etm\u0259kl\u0259 kifay\u0259tl\u0259nm\u0259m\u0259li, h\u0259m d\u0259 layih\u0259nin son keyfiyy\u0259tinin v\u0259 istifad\u0259\u00e7il\u0259rin t\u0259cr\u00fcb\u0259sinin y\u00fcks\u0259ldilm\u0259sind\u0259 m\u00fch\u00fcm rol oynamal\u0131d\u0131r. Bu yana\u015fma, x\u00fcsusil\u0259 ya\u015fay\u0131\u015f v\u0259 ticar\u0259t layih\u0259l\u0259rind\u0259, son istifad\u0259\u00e7i m\u0259mnuniyy\u0259tinin u\u011furun a\u00e7ar faktoru oldu\u011fu hallarda, ikiqat \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir.<\/p>\n<h2><strong>Podrat\u00e7\u0131 se\u00e7imin\u0259 n\u0259zar\u0259t ed\u0259n h\u00fcquqi \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259 v\u0259 normativl\u0259r Az\u0259rbaycanda<\/strong><\/h2>\n<p>Az\u0259rbaycanda, x\u00fcsusil\u0259 irimiqyasl\u0131 \u015f\u0259h\u0259r layih\u0259l\u0259rind\u0259, tenderl\u0259r\u0259 v\u0259 podrat m\u00fcqavil\u0259l\u0259rin\u0259 dair q\u00fcvv\u0259d\u0259 olan qanun v\u0259 normativl\u0259r, h\u0259m yerli, h\u0259m d\u0259 xarici podrat\u00e7\u0131lar \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fctl\u0259q ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fclm\u0259li olan ayd\u0131n bir \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259y\u0259 \u0259saslan\u0131r. \u201cD\u00f6vl\u0259t Sat\u0131nalmalar\u0131 Haqq\u0131nda Qanun\u201d (Law on Public Procurement) v\u0259 onunla ba\u011fl\u0131 icra qaydalar\u0131, d\u00f6vl\u0259t layih\u0259l\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn tender prosesl\u0259rinin h\u00fcquqi \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil edir. Bu qanunlar \u015f\u0259ffafl\u0131q, \u0259dal\u0259tli r\u0259qab\u0259t v\u0259 ayr\u0131-se\u00e7kiliy\u0259 yol verilm\u0259m\u0259si prinsipl\u0259rin\u0259 \u0259saslan\u0131r v\u0259 tender elanlar\u0131n\u0131n d\u0259rc olunmas\u0131, t\u0259klifl\u0259rin qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 m\u00fcqavil\u0259l\u0259rin ba\u011flanmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259qiq t\u0259l\u0259bl\u0259r m\u00fc\u0259yy\u0259n edir. \u201cD\u00f6vl\u0259t Sat\u0131nalmalar\u0131 Agentliyi\u201d (State Procurement Agency) bu prosesd\u0259 \u0259sas n\u0259zar\u0259t rolunu oynay\u0131r.<\/p>\n<p>\u00d6z\u0259l sektor layih\u0259l\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn h\u00fcquqi \u00f6hd\u0259likl\u0259r nisb\u0259t\u0259n az olsa da, bazarda formala\u015fm\u0131\u015f praktik prosedurlar v\u0259 FIDIC kimi beyn\u0259lxalq m\u00fcqavil\u0259 standartlar\u0131 geni\u015f \u015f\u0259kild\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131n\u0131r. Bu kontekstd\u0259 \u201cAz\u0259rbaycan M\u00fclki M\u0259c\u0259ll\u0259si\u201d (Civil Code of Azerbaijan) podrat m\u00fcqavil\u0259l\u0259ri d\u0259 daxil olmaqla m\u00fcqavil\u0259l\u0259rin \u00fcmumi \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sini, t\u0259r\u0259fl\u0259rin \u00f6hd\u0259lik v\u0259 m\u0259suliyy\u0259tl\u0259rini m\u00fc\u0259yy\u0259n edir.<\/p>\n<p>Bak\u0131da h\u00fcquqi bax\u0131mdan m\u00fch\u00fcm m\u00f6vzulardan biri d\u0259 \u201cxarici investisiyalarla ba\u011fl\u0131 qanunvericilik\u201ddir ki, bu da beyn\u0259lxalq podrat\u00e7\u0131lar\u0131n iri layih\u0259l\u0259rd\u0259 i\u015ftirak formas\u0131na t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259r. Xarici kapital\u0131n c\u0259lb olunmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 haz\u0131rlanm\u0131\u015f bu qanunlar \u00e7ox vaxt vergi g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259ri, investisiya t\u0259minatlar\u0131 v\u0259 \u015firk\u0259t qeydiyyat\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn sad\u0259l\u0259\u015fdirilmi\u015f prosedurlar\u0131 \u0259hat\u0259 edir. Bununla bel\u0259, xarici podrat\u00e7\u0131lar x\u00fcsus\u0259n neft-qaz v\u0259 enerji sektorundak\u0131 iri layih\u0259l\u0259rd\u0259 t\u0259tbiq oluna bil\u0259n \u201cyerli t\u0259rkib t\u0259l\u0259bl\u0259ri\u201d (Local Content Requirements) bar\u0259d\u0259 m\u0259lumatl\u0131 olmal\u0131d\u0131rlar. Bu t\u0259l\u0259bl\u0259r, podrat\u00e7\u0131lardan t\u0259l\u0259b edir ki, laz\u0131m olan mallar\u0131n v\u0259 xidm\u0259tl\u0259rin m\u00fc\u0259yy\u0259n bir hiss\u0259sini Az\u0259rbaycan\u0131n yerli m\u0259nb\u0259l\u0259rind\u0259n t\u0259min etsinl\u0259r.<\/p>\n<p>Bundan \u0259lav\u0259, Az\u0259rbaycanda q\u00fcvv\u0259d\u0259 olan \u201c\u0259m\u0259k qanunvericiliyi\u201d i\u015f\u0259g\u00f6t\u00fcr\u0259nl\u0259rin v\u0259 i\u015f\u00e7il\u0259rin h\u00fcquq v\u0259 v\u0259zif\u0259l\u0259rini m\u00fc\u0259yy\u0259n edir v\u0259 podrat\u00e7\u0131lar minimum \u0259m\u0259khaqq\u0131, i\u015f saatlar\u0131, sosial s\u0131\u011forta v\u0259 \u0259m\u0259k t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi standartlar\u0131na dair t\u0259l\u0259bl\u0259r\u0259 ciddi \u015f\u0259kild\u0259 \u0259m\u0259l etm\u0259lidirl\u0259r. Bu t\u0259l\u0259bl\u0259r\u0259 riay\u0259t olunmamas\u0131 a\u011f\u0131r c\u0259rim\u0259l\u0259r\u0259 v\u0259 h\u0259tta layih\u0259 f\u0259aliyy\u0259tinin dayand\u0131r\u0131lmas\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xara bil\u0259r. Podrat\u00e7\u0131 se\u00e7imi prosesinin v\u0259 m\u00fcqavil\u0259 \u015f\u0259rtl\u0259rinin bu h\u00fcquqi \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259 il\u0259 tam uy\u011funlu\u011funu t\u0259min etm\u0259k, Bak\u0131da h\u00fcquqi m\u00fcbahis\u0259l\u0259rd\u0259n uzaq, u\u011furlu layih\u0259nin b\u00fcn\u00f6vr\u0259sini t\u0259\u015fkil edir.<\/p>\n<h2><strong>Podrat\u00e7\u0131lar\u0131n inteqrasiyal\u0131 idar\u0259 edilm\u0259sind\u0259 standartlar v\u0259 texnologiyan\u0131n sinerjisi<\/strong><\/h2>\n<p>N\u0259tic\u0259 etibaril\u0259, Bak\u0131da irimiqyasl\u0131 \u015f\u0259h\u0259r layih\u0259l\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn podrat\u00e7\u0131 se\u00e7imi sah\u0259sind\u0259 u\u011fur, ani ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259 deyil, \u201cinteqrasiyal\u0131 idar\u0259etm\u0259\u201dnin m\u0259hsuludur. Bu idar\u0259etm\u0259 modelind\u0259, beyn\u0259lxalq m\u00fch\u0259ndislik standartlar\u0131 Az\u0259rbaycan iqlim v\u0259 m\u0259d\u0259ni \u015f\u0259raitin\u0259 d\u00fczg\u00fcn \u015f\u0259kild\u0259 uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. M\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 tikinti s\u0259nayesind\u0259 ba\u015f ver\u0259n r\u0259q\u0259msal transformasiya oyunun qaydalar\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fmi\u015fdir. H\u0259l\u0259 d\u0259 \u0259n\u0259n\u0259vi ka\u011f\u0131z \u0259sasl\u0131 hesabat \u00fcsullar\u0131na g\u00fcv\u0259n\u0259n podrat\u00e7\u0131lar\u0131n Bak\u0131n\u0131n birinci d\u0259r\u0259c\u0259li layih\u0259l\u0259rind\u0259 yeri qalmay\u0131b.<\/p>\n<p>Biz, bina informasiya modell\u0259\u015fdirilm\u0259sin\u0259 (Building Information Modelling \u2013 BIM) do\u011fru m\u0259cburi ke\u00e7id\u0259 \u015fahidlik edirik; burada podrat\u00e7\u0131 yaln\u0131z icra m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 deyil, h\u0259m\u00e7inin \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n haz\u0131rl\u0131q (pre-construction) m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 v\u0259 sonrak\u0131 istismar v\u0259 texniki xidm\u0259t fazalar\u0131nda da sifari\u015f\u00e7i il\u0259 tam \u015f\u0259ffaf \u0259laq\u0259 saxlay\u0131r. \u00dcmumi veril\u0259nl\u0259r m\u00fchitind\u0259n (Common Data Environments \u2013 CDE) istifad\u0259, layih\u0259 \u00fczr\u0259 dizayn ziddiyy\u0259tl\u0259rinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alma\u011fa imkan verir v\u0259 sifari\u015f\u00e7i, m\u0259sl\u0259h\u0259t\u00e7i v\u0259 podrat\u00e7\u0131 daxil b\u00fct\u00fcn maraql\u0131 t\u0259r\u0259fl\u0259rin eyni v\u0259 vahid \u00e7ertyoj v\u0259 d\u0259yi\u015fiklik versiyas\u0131na \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131n\u0131 t\u0259min edir.<\/p>\n<p>Bak\u0131da bu r\u0259q\u0259msal infrastrukturun t\u0259\u015fkilati s\u0259viyy\u0259d\u0259 t\u0259tbiq olundu\u011fu podrat\u00e7\u0131 \u015firk\u0259tl\u0259r texniki qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259d\u0259 xeyli y\u00fcks\u0259k bal qazan\u0131rlar. Proqram t\u0259minat\u0131 standartlar\u0131 il\u0259 m\u00fch\u0259ndislik standartlar\u0131n\u0131n bu sinerjisi, insan x\u0259tas\u0131 riskini minimuma endirir v\u0259 Bak\u0131n\u0131n m\u00fcr\u0259kk\u0259b \u015f\u0259h\u0259r \u015f\u0259raitin\u0259 malik tikinti meydan\u00e7alar\u0131nda \u0259m\u0259liyyat s\u0259m\u0259r\u0259liliyini \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 art\u0131r\u0131r.<\/p>\n<h2><strong>Bak\u0131n\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259yi: A\u011f\u0131ll\u0131 \u015f\u0259h\u0259r konsepsiyas\u0131<\/strong><\/h2>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-5122 size-full\" src=\"https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/word-image-5047-2-1.jpg\" alt=\"\" width=\"1200\" height=\"800\" srcset=\"https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/word-image-5047-2-1.jpg 1200w, https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/word-image-5047-2-1-300x200.jpg 300w, https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/word-image-5047-2-1-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/azco.az\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/word-image-5047-2-1-768x512.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 1200px) 100vw, 1200px\" \/><\/p>\n<p>Texnologiyadan \u0259lav\u0259, podrat\u00e7\u0131n\u0131n korporativ m\u0259d\u0259niyy\u0259tind\u0259 \u201ckeyfiyy\u0259t idar\u0259etm\u0259sinin\u201d (QA\/QC) inteqrasiyas\u0131 da diqq\u0259td\u0259n k\u0259narda qalmamal\u0131 olan \u0259sas amill\u0259rd\u0259n biridir. Pe\u015f\u0259kar sifari\u015f\u00e7il\u0259r sad\u0259c\u0259 n\u0259tic\u0259y\u0259 n\u0259zar\u0259t etm\u0259kl\u0259 kifay\u0259tl\u0259nmir, podrat\u00e7\u0131n\u0131n daxili prosesl\u0259rin\u0259 x\u00fcsusi diqq\u0259t yetirirl\u0259r. ISO 9001 sertifikatl\u0131 keyfiyy\u0259t idar\u0259etm\u0259 sistemin\u0259 malik olan v\u0259 beton, polad v\u0259 dig\u0259r materiallar\u0131n keyfiyy\u0259tini t\u0259sdiql\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn layih\u0259nin h\u0259r m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 \u201cm\u00fcst\u0259qil laboratoriyalardan\u201d istifad\u0259 ed\u0259n podrat\u00e7\u0131, layih\u0259y\u0259 daha y\u00fcks\u0259k etibarl\u0131l\u0131q \u0259msal\u0131 qazand\u0131r\u0131r. Bak\u0131da \u00e7ox vacib bir m\u0259qam \u201cdayan\u0131ql\u0131 standartlara\u201d (Sustainable Standards) diqq\u0259t yetirilm\u0259sidir. S\u00fcr\u0259tl\u0259 ya\u015f\u0131l inki\u015fafa do\u011fru ir\u0259lil\u0259y\u0259n bir \u015f\u0259h\u0259r, art\u0131q podrat\u00e7\u0131lar\u0131ndan tikinti zaman\u0131 tullant\u0131lar\u0131n idar\u0259 edilm\u0259si v\u0259 enerji istehlak\u0131n\u0131n optimalla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 ciddi standartlara \u0259m\u0259l etm\u0259l\u0259rini g\u00f6zl\u0259yir. Bu \u201cekoloji m\u0259suliyy\u0259t\u201d art\u0131q etik bir se\u00e7im deyil, b\u00f6y\u00fck tenderl\u0259rd\u0259 h\u00fcquqi t\u0259l\u0259bl\u0259rin v\u0259 texniki ballar\u0131n bir hiss\u0259sidir. \u201cYa\u015f\u0131l tikinti\u201d (Green Construction) layih\u0259si t\u0259qdim ed\u0259 bil\u0259n podrat\u00e7\u0131, \u015f\u0259h\u0259r n\u0259zar\u0259t\u00e7il\u0259ri v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 baxan sifari\u015f\u00e7il\u0259rin g\u00f6z\u00fcnd\u0259 tenderin qa\u00e7\u0131lmaz qalibi olacaqd\u0131r.<\/p>\n<h2><strong>N\u0259tic\u0259 v\u0259 Bak\u0131da tikinti s\u0259nayesinin g\u0259l\u0259c\u0259k perspektivl\u0259ri<\/strong><\/h2>\n<p>Ke\u00e7il\u0259n yola n\u0259z\u0259r sald\u0131qda g\u00f6r\u00fcr\u00fck ki, Bak\u0131n\u0131n irimiqyasl\u0131 layih\u0259l\u0259rind\u0259 podrat\u00e7\u0131 se\u00e7imi prosesi m\u00fcr\u0259kk\u0259b, bilik \u0259sasl\u0131 v\u0259 \u00e7ox\u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc bir proses\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir. Bak\u0131 bazar\u0131 art\u0131q s\u0131naq v\u0259 s\u0259hv \u00fc\u00e7\u00fcn yer saxlam\u0131r v\u0259 b\u00f6y\u00fck sifari\u015f\u00e7il\u0259r d\u0259rk edibl\u0259r ki, yanl\u0131\u015f podrat\u00e7\u0131n\u0131n se\u00e7ilm\u0259si layih\u0259nin tamamil\u0259 yenid\u0259n qurulmas\u0131ndan daha baha ba\u015fa g\u0259l\u0259c\u0259k. Az\u0259rbaycanda tikinti s\u0259nayesinin g\u0259l\u0259c\u0259k perspektivl\u0259ri \u201cr\u0259q\u0259msalla\u015fma\u201d, \u201cekoloji dayan\u0131ql\u0131l\u0131q\u201d v\u0259 \u201ctexniki d\u00f6z\u00fcml\u00fcl\u00fck\u201d (Resilience) kimi \u00fc\u00e7 \u0259sas s\u00fctun \u00fcz\u0259rind\u0259 formala\u015f\u0131r. N\u00f6vb\u0259ti ill\u0259rin u\u011furlu podrat\u00e7\u0131lar\u0131, yeni texnologiyalara, ixtisasl\u0131 kadrlar\u0131n t\u0259limin\u0259 v\u0259 dayan\u0131ql\u0131 logistika \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rinin yarad\u0131lmas\u0131na ciddi investisiya qoyan \u015firk\u0259tl\u0259r olacaqd\u0131r. Bak\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259 Qafqaz regionunda a\u011f\u0131ll\u0131 \u015f\u0259h\u0259rl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn bir n\u00fcmun\u0259y\u0259 \u00e7evrilir v\u0259 bu o dem\u0259kdir ki, g\u0259l\u0259c\u0259k layih\u0259l\u0259r \u0259vv\u0259lkind\u0259n daha m\u00fcr\u0259kk\u0259b v\u0259 h\u0259ssas olacaqd\u0131r. Sifari\u015f\u00e7il\u0259r \u00f6z se\u00e7im prosesl\u0259rind\u0259 \u201cyum\u015faq bacar\u0131qlar\u0131n\u201d (soft skills) \u2013 m\u0259s\u0259l\u0259n, beyn\u0259lxalq komandalar\u0131n idar\u0259 edilm\u0259si v\u0259 probleml\u0259rin yarad\u0131c\u0131 h\u0259lli \u2013 qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 daha \u00e7ox diqq\u0259t yetirm\u0259lidirl\u0259r.<\/p>\n<p>N\u0259hay\u0259t, bu s\u0259nayenin b\u00fct\u00fcn i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131na, h\u0259m sifari\u015f\u00e7i, h\u0259m d\u0259 podrat\u00e7\u0131 t\u0259r\u0259fin\u0259 olan t\u00f6vsiy\u0259miz, maksimum \u015f\u0259ffafl\u0131\u011fa do\u011fru ir\u0259lil\u0259m\u0259k v\u0259 beyn\u0259lxalq standart m\u00fcqavil\u0259l\u0259r\u0259 g\u00fcv\u0259nm\u0259kdir. Az\u0259rbaycan, g\u00fccl\u00fc infrastruktura v\u0259 modernl\u0259\u015fm\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn q\u0259tiyy\u0259tli siyasi irad\u0259y\u0259 malik olmaqla, y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259li qlobal podrat\u00e7\u0131lar\u0131 c\u0259lb etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn y\u00fcks\u0259k potensiala sahibdir. Bununla bel\u0259, bu bazarda \u0259sl u\u011fur qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 h\u00f6rm\u0259t, m\u00fcqavil\u0259l\u0259r\u0259 ciddi riay\u0259t v\u0259 q\u0131sam\u00fcdd\u0259tli m\u0259nf\u0259\u0259td\u0259n daha uzaq bir bax\u0131\u015fdan as\u0131l\u0131d\u0131r. Biz, bu d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rin m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7il\u0259ri olaraq inan\u0131r\u0131q ki, ke\u00e7mi\u015fin u\u011furlu t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259rinin yeni m\u00fch\u0259ndislik texnologiyalar\u0131 il\u0259 d\u0259qiq \u015f\u0259kild\u0259 inteqrasiyas\u0131, Bak\u0131n\u0131n \u015f\u0259h\u0259r infrastrukturu \u00fc\u00e7\u00fcn parlaq bir g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 z\u0259man\u0259t ver\u0259c\u0259kdir. Bu yol \u00e7\u0259tin, lakin tamamil\u0259 m\u00fcmk\u00fcn olan bir yoldur; podrat\u00e7\u0131n\u0131n sad\u0259c\u0259 bir icra\u00e7\u0131 deyil, \u00f6z\u00fcn\u00fc qlobal s\u0259viyy\u0259d\u0259 t\u0259sdiql\u0259mi\u015f bir \u015f\u0259h\u0259rin sabah\u0131n\u0131n memar\u0131 oldu\u011fu bir yol.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bak\u0131n\u0131n s\u00fcr\u0259tl\u0259 inki\u015faf ed\u0259n \u015f\u0259h\u0259r m\u00fchitind\u0259 podrat\u00e7\u0131 se\u00e7imi art\u0131q sad\u0259 bir kommersiya dan\u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 olmaqdan \u00e7\u0131xm\u0131\u015f v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n paytaxt\u0131n\u0131n infrastruktur keyfiyy\u0259tini v\u0259 iqtisadi art\u0131m\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn strateji bir z\u0259rur\u0259t\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir. Bak\u0131dak\u0131 b\u00f6y\u00fck layih\u0259l\u0259rd\u0259 podrat\u00e7\u0131 se\u00e7imi prosesi b\u00f6lg\u0259nin x\u00fcsusi geoloji \u015f\u0259raiti, ke\u00e7id d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 olan h\u00fcquqi normativl\u0259r v\u0259 y\u00fcks\u0259l\u0259n memarl\u0131q standartlar\u0131 s\u0259b\u0259bil\u0259 d\u0259rin v\u0259 h\u0259rt\u0259r\u0259fli bir yana\u015fma [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5128,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[25],"tags":[],"class_list":["post-5047","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bloq"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/azco.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5047","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/azco.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/azco.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azco.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azco.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5047"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/azco.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5047\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5182,"href":"https:\/\/azco.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5047\/revisions\/5182"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azco.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5128"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/azco.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5047"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/azco.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5047"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/azco.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5047"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}